جشنواره کودک به مثابه «سینمای امید» برای نسل آینده

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سی و هفتمین جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان چهارشنبه شب ۱۶ مهر با اهدای جوایز به کار خود پایان داد. مهتاب رضیئی دبیر ستاد خانواده و جوانی جمعیت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در یادداشتی به تحلیل این رویداد سینمایی پرداخته است.

در متن این یادداشت آمده است:

«تحلیلی بر ظرفیت‌ جشنواره کودک در پیوند با سیاست‌های جوانی جمعیت

به عنوان دبیر ستاد جوانی جمعیت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تجربه حضور در جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان اصفهان برای من نه صرفاً دیدار با هنرمندان و فیلمسازان، بلکه مواجهه‌ای زنده با ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی کشور در مسیر جوان‌سازی جمعیت و تحکیم بنیان خانواده بود.

این جشنواره، به‌عنوان باسابقه‌ترین رویداد سینمایی ویژه نسل نو در ایران، از سال ۱۳۶۱ تاکنون نقشی بی‌بدیل در پیوند میان هنر، تربیت و فرهنگ عمومی ایفا کرده است. در سال‌های اخیر، به‌ویژه هم‌زمان با روز ملی کودک، این جشنواره از سطح یک رویداد تخصصی فراتر رفته و به بستری برای گفتگوی فرهنگی و اجتماعی میان نسل‌ها، خانواده‌ها و نهادهای فرهنگی کشور تبدیل شده است.

در شرایط کنونی که جامعه ایرانی با چالش‌هایی همچون کاهش نرخ باروری، افزایش میانگین سنی جمعیت و تغییر الگوی زیست خانوادگی روبه‌رو است، چنین رویدادهایی می‌توانند نقش مؤثر و نرم‌افزاری خود را در گفتمان‌سازی فرهنگی ایفا کنند. از نگاه من، جشنواره کودک یک ابزار زنده فرهنگی برای تولید امید، بازتعریف نقش خانواده و پیوند هنر با سیاست‌های جمعیتی کشور است.

۱. جشنواره درخدمت گفتمان جوانی جمعیت

رویکرد فرهنگی به موضوع جمعیت، ایجاب می‌کند که ارزش فرزند، پویایی خانواده و امید به آینده، نه در قالب سخنرانی‌ها بلکه در زیست فرهنگی و هنری جامعه بازتولید شود.

در این مسیر، سینما و هنرهای تصویری به‌ویژه سینمای کودک، نقش تعیین‌کننده‌ای دارند زیرا می‌توانند با زبانی عاطفی و الهام‌بخش، مفاهیم بنیادین خانواده و تداوم نسل را در ذهن کودکان و نوجوانان نهادینه کنند.

از نگاه سیاست فرهنگی جمعیت، جشنواره کودک سه کارکرد کلیدی دارد:

الف) بازنمایی خانواده ایرانی در قالب هنری:

فیلم‌های کودک و نوجوان با نمایش خانواده‌هایی سرشار از محبت، همکاری و امید، می‌توانند تصویر مطلوبی از والد بودن و فرزندآوری را ارائه دهند؛ تصویری که به بازتولید فرهنگیِ «افتخار پدر و مادر بودن» کمک می‌کند.

ب) آموزش غیرمستقیم ارزش‌های جمعیتی:

فیلم رسانه‌ای است که می‌تواند بدون شعار و تحمیل، ارزش‌هایی مانند مسئولیت‌پذیری، استمرار نسل و اهمیت نقش خانواده را منتقل کند. از این جهت، جشنواره کودک بستری برای آموزش غیرمستقیم فرهنگی و تربیت جمعیت‌محور نسل آینده است.

ج) تقویت انسجام و نشاط خانوادگی:

یکی از مشاهدات عینی در این جشنواره، حضور پررنگ خانواده‌هاست. مشارکت والدین و فرزندان در تماشای فیلم‌ها و برنامه‌های جنبی، خود یک تمرین فرهنگی برای باهم‌بودن و لذت‌بردن خانوادگی است؛ الگویی که به‌طور طبیعی در خدمت اهداف جوانی جمعیت قرار می‌گیرد.

۲. نشاط اجتماعی؛ کارکرد اجتماعی جشنواره کودک

نشاط یکی از مؤلفه‌های اصلی سلامت جامعه است و ارتباط مستقیم با احساس تعلق و امید دارد.

جشنواره کودک در روزهای برگزاری‌اش، چهره‌ای زنده از جامعه‌ای شاد، مشارکت‌جو و امیدوار به نمایش می‌گذارد.

این رویداد به‌صورت واقعی، کارخانه تولید نشاط اجتماعی است؛ جایی که هزاران کودک و نوجوان همراه با خانواده در کنار صدها داوطلب و هنرمند در فضایی فرهنگی گرد هم می‌آیند و تجربه‌ای از هم‌زیستی پر نشاط، امید به آینده‌ای بهتر، اعتماد و تعامل مدنی با یکدیگر را تجربه‌ می‌کنند.

در روزهای برگزاری جشنواره، اصفهان صرفاً یک شهر تاریخی نیست؛ شهری است که به‌واسطه جشنواره، به پایتخت امید و خانواده ایرانی تبدیل می‌شود. این نشاط اجتماعی، بنیانی است برای افزایش سرمایه اجتماعی مثبت، میل به ازدواج و پویایی جمعیت.

۳. سینما؛ زبان جهانی تربیت نسل آینده

در دنیای امروز، کودکان بیش از هر نسل دیگری از طریق تصویر تربیت می‌شوند.

سینما، انیمیشن و محتوای تصویری، زبان جهانی تربیت نسل آینده‌ هستند.

از این منظر، جشنواره کودک فرصتی است برای معرفی نگاه فرهنگی ایران به خانواده، کودک و امید.

هر فیلمی که در این جشنواره نمایش داده می‌شود، می‌تواند حامل پیام تمدنی ایران در باب هویت، زندگی، عشق، همدلی و معنویت باشد.

جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان، فراتر از یک رویداد سینمایی، مدلی از پیوند سینما با سیاست‌های اجتماعی کشور است.

اگر این جشنواره با برنامه‌ریزی دقیق و نگاه خانواده‌محور تداوم یابد، می‌تواند در تحقق اهداف کلان جوانی جمعیت یعنی تحکیم خانواده به‌عنوان سلول بنیادین جامعه، ایجاد امید و نشاط اجتماعی در نسل جوان، بازنمایی مثبت خانواده و کودک در رسانه و افزایش حس تعلق و امید به آینده کشور نقش آفرین باشد.

در یک جمله جشنواره فیلم کودک جشن زندگی است؛ جایی که کودک، نوجوان، خانواده، هنرمند و سینما در کنار هم به آینده‌ای روشن لبخند می‌زنند.»