نباید کودکان را در معرض مستقیم وقایع جنگ قرار داد؛ امنیت مالی نداریم!

سمیرا یزدان‌پژو کارگردان نمایش «گرگ بلا جلو بیا جلو بیا» که در پلاتو آینه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان روی صحنه است در گفتگو با خبرنگار مهر، درباره روند شکل‌گیری این اثر و مضمون آن گفت: داستان نمایش درباره مامان‌بزی است که برای تهیه غذا، بچه‌هایش را تنها می‌گذارد، اما وقتی بازمی‌گردد متوجه می‌شود شنگول و منگول ناپدید شده‌اند و گرگ آنها را با خود برده است. در این مسیر، گرگ برای به دام انداختن مامان‌بزی ردپاهایی از خود به جا می‌گذارد تا او را به دنبال خود بکشاند.

وی ادامه داد: در مسیر جست‌وجوی مامان‌بزی برای پیدا کردن بچه‌هایش، او با شخصیت‌هایی روبه‌رو می‌شود که هرکدام به نوعی به او کمک می‌کنند؛ از جمله باد و ابر که در این سفر همراه او هستند. در واقع گرگ در هر مرحله نشانه‌ای از خود باقی می‌گذارد و به نوعی حضورش را یادآوری می‌کند تا داستان به صورت مرحله‌به‌مرحله پیش برود.

یزدان‌پژو با اشاره به تم اصلی این اثر نمایشی بیان کرد: مضمون کلی نمایش «ناامید نشدن» است. تلاش کرده‌ایم در دل یک داستان ساده و قابل درک برای کودکان، مفهومی از امید و ادامه دادن را منتقل کنیم تا مخاطب خردسال بتواند با آن ارتباط برقرار کند.

این کارگردان درباره گروه سنی مخاطبان نمایش نیز توضیح داد: این اثر برای گروه سنی خردسال طراحی شده و کودکان از ۲ تا ۱۰ سال می‌توانند مخاطب آن باشند. به همین دلیل در روایت، طراحی صحنه و فضاسازی تلاش کرده‌ایم متناسب با دنیای ذهنی این گروه سنی حرکت کنیم.

وی در ادامه به نقش تئاتر کودک در شرایط اجتماعی امروز اشاره کرد و گفت: تئاتر به‌طور کلی از نظر فرهنگی و هنری می‌تواند تأثیر زیادی بر ذهن کودکان داشته باشد. با توجه به وقایع اخیر، از جمله شرایط جنگی و اتفاقات ماه‌های گذشته، بسیاری از کودکان ناخواسته در معرض صداهایی مانند بمباران قرار گرفته‌اند و این مسئله احساس ناامنی را در آنها ایجاد کرده است.

یزدان‌پژو افزود: در چنین شرایطی، تئاتر می‌تواند فضایی امن و آرام برای کودکان فراهم کند تا دقایقی را در سالن نمایش با آرامش سپری کنند. در کنار این آرامش، آموزش‌هایی هم به‌صورت غیرمستقیم به آنها منتقل می‌شود. به نوعی نمایش می‌تواند بخشی از خلأیی را که در نتیجه این شرایط ایجاد شده، جبران کند.

این کارگردان با تأکید بر ضرورت توجه به محتوای آثار کودک پس از جنگ عنوان کرد: جریان تولید آثار کودک و نوجوان بعد از این اتفاقات می‌تواند به سمت انتقال مفاهیمی مانند اهمیت آب، خاک و سرزمین حرکت کند. البته معتقدم نباید موضوعاتی مانند موشک‌باران یا از دست دادن عزیزان به‌صورت مستقیم به کودکان نشان داده شود، بلکه باید این مفاهیم در قالبی غیرمستقیم و متناسب با درک آنها ارائه شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت اقتصادی تولید تئاتر اشاره کرد و گفت: در شرایط فعلی، هر کسی که به سراغ تولید تئاتر می‌رود، این کار را کاملاً از روی علاقه و دغدغه انجام می‌دهد، چرا که از نظر اقتصادی صرفه‌ای ندارد. به‌عنوان مثال، قیمت بلیت این نمایش ۱۵۰ هزار تومان است و سالن تنها ۵۰ صندلی دارد؛ بنابراین حتی در بهترین حالت فروش هم درآمد قابل توجهی حاصل نمی‌شود.

یزدان‌پژو ادامه داد: بیشتر فعالان این حوزه تلاش می‌کنند بستری برای آرامش ذهنی کودکان و نوجوانان فراهم کنند و این مسئله انگیزه اصلی آنهاست، نه درآمدزایی. در واقع این فعالیت بیشتر از آنکه یک کار اقتصادی باشد، یک مسئولیت فرهنگی است.

این کارگردان درباره نگرانی خانواده‌ها نیز عنوان کرد: وقتی با خانواده‌ها صحبت می‌کنم، متوجه می‌شوم که آنها همچنان نگرانی‌هایی برای حضور فرزندانشان در فضاهای عمومی دارند. این ترس قابل درک است، اما در عین حال تلاش ما این است که محیطی امن و قابل اعتماد برای حضور کودکان فراهم کنیم. نگرانی خانواده‌ها برای حضور کودکان در فضاهای عمومی به دلیل نگرانی از نزدیک بودن آن محیط به یک محیط نظامی است، اما مرکز تولید تئاتر عروسکی و تئاتر کودک و نوجوان پارک لاله به دلیل موقعیت مکانی مناسب، آسایش خاطر را برای خانواده‌ها به همراه دارد و می‌توانند با خیال راحت حضور پیدا کنند.

وی در پایان با اشاره به نبود حمایت‌های مالی از تئاتر کودک اظهار کرد: به نظر من دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید حمایت‌های جدی‌تری از حوزه هنر، به‌ویژه تئاتر داشته باشند. در حال حاضر ما تهیه‌کننده نداریم و آثار را با هزینه شخصی تولید می‌کنیم. اگر از ابتدا کمک‌هزینه‌ای برای تولید در نظر گرفته شود، قطعا کیفیت آثار در مراحل پیش‌تولید و تولید افزایش پیدا می‌کند.

یزدان‌پژو در پایان گفت: از دی تاکنون هیچ درآمدی نداشته‌ام و هیچ حمایت مالی نیز صورت نگرفته است. فکر می‌کنم دولت و وزارت ارشاد باید برای امنیت مالی فعالان این حرفه دست به اقدامی مانند در نظر گرفتن بودجه‌ای بزند.

نمایش «گرگ بلا جلو بیا جلو بیا» به نویسندگی افسانه شعبان‌نژاد و کارگردانی سمیرا یزدان‌پژو از ۲ اردیبهشت دور جدید اجراهای خود را در کانون پرورش فکری آغاز کرده است.

فاطمه ‌(ریحانه) ‌باغبادی، عاطفه بحرالعلوم طباطبایی و سمیرا ‌یزدان ‌پژو گروه بازی‌دهندگان عروسک‌های این نمایش را تشکیل می‌دهند.