نشست ترامپ و شی؛ برگ برنده در دستان کیست؟ 

خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای برگزاری نشستی پرمخاطره عازم پکن شده تا با شی جین‌ پینگ همتای چینی خود دیدار کند، به نظر می‌رسد جنگ با ایران به عنوان تأثیرگذارترین تحول ژئوپلیتیکی بر این دیدار سایه افکنده است. اگرچه دستور کار رسمی دیدار بر تجارت، فناوری، سرمایه‌گذاری‌ها و تعرفه‌ها متمرکز است، اما تحلیل‌های منتشر شده در وال استریت ژورنال و گاردین نشان می‌دهد که تشدید تنش‌ها در خاورمیانه بر جنبه‌های مختلف روابط آمریکا و چین سایه افکنده است.

در گزارشی مفصلی که روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال به قلم «آنی لینسکی»، «الکساندر وارد» و «گاوین بادی»، نویسندگان و تحلیلگران مسائل بین‌المللی منتشر کرد، آمده است که ترامپ در موقعیت سیاسی ضعیف‌تری وارد این نشست می‌شود که ناشی از جنگ با ایران است. بر اساس این گزارش این جنگ منجر به اختلال در بازارهای جهانی انرژی، کمک به بسته شدن تنگه هرمز و تأثیرگذاری بر ائتلاف‌های واشنگتن شده است.

به نوشته وال استریت ژورنال دولت آمریکا امیدوار است که چین بتواند بر ایران فشار وارد کند تا به توافقی برای پایان دادن به جنگ و بازگرداندن ثبات به جریان‌های نفتی جهانی دست یابد. این روزنامه می‌افزاید که ترامپ قصد دارد از پکن بخواهد تا از نفوذ خود بر ایران استفاده کند، به ویژه که چین به شدت به نفت ایران وابسته است و روابط اقتصادی عمیقی با تهران دارد.

محاسبات متفاوت چین و اوج بی‌اعتمادی

محاسبات چین اما، به وضوح با محاسبات واشنگتن متفاوت است. شی جین‌پینگ نیز خواهان پایان دادن به درگیری است، اما انگیزه اصلی او حفاظت از امنیت انرژی چین و حفظ ثبات اقتصاد مبتنی بر صادرات است. تحلیلگران این روزنامه آمریکایی فاش کردند که «شی» این بحران را فرصتی برای معرفی خود به عنوان یک دولتمرد جهانی می‌بیند که قادر به کاهش تنش‌های بین‌المللی است، آن هم در شرایطی که آمریکا خسته و از نظر دیپلماتیک منزوی به نظر می‌رسد.

این روزنامه معتقد است که این نشست در زمانی برگزار می‌شود که بی‌اعتمادی استراتژیک عمیقی بین دو طرف حاکم است و انتظار می‌رود ترامپ موضوع حمایت ادعایی چین از ایران و روسیه را مطرح کند. این ادعاها می‌تواند در خصوص اتهامات زنی به پکن مبنی بر ارائه تصاویر ماهواره‌ای توسط شرکت‌های چینی که به عملیات نظامی ایران کمک کرده‌اند، باشد. وزارت امور خارجه آمریکا اخیراً چهار شرکت چینی را به دلیل این فعالیت‌ها تحریم کرده بود.

در مقابل، پکن اخیرا روابط خود را با تهران به صورت ملموسی تقویت کرده است. چین درست قبل از این نشست میزبان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران بود، اقدامی که این پیام را مخابره کرد که پکن صرف نظر از فشارهای آمریکا به مناسبات خود با تهران پایبند است.

وال استریت ژورنال همچنین در سرمقاله‌ خود به نقل از هیئت تحریریه این روزنامه نوشت که بزرگترین خطر استراتژیک ناشی از این دیدار در مورد خود ایران نیست، بلکه در احتمال این است که ترامپ، برای دستیابی به پیشرفت دیپلماتیک بخواهد در پرونده‌های دیگر، به ویژه در مورد تایوان، امتیازاتی بدهد.

این روزنامه هشدار داد که شی ممکن است تلاش کند واشنگتن را وادار کند تا موضع سنتی خود را در مورد استقلال تایوان یا تعهدات خود را در قبال تایپه در ازای همکاری چین در پرونده‌های ایران و تجارت تغییر دهد.

این روزنامه هشدار داد که هرگونه گشایش دیپلماتیک با پکن ممکن است قدرت یک رقیب استراتژیک بلندمدت برای آمریکا را تقویت کند. وال استریت همچنین به افزایش نگرانی در واشنگتن از تلاش‌های چین برای دسترسی به فناوری‌های پیشرفته هوش مصنوعی و فلزات نادر اشاره کرد.

وال استریت معتقد است که سوال اصلی این است که آیا تمرکز ترامپ بر دیپلماسی شخصی و معاملات مستقیم ممکن است سیاست استراتژیک چند دهه‌ای آمریکا در آسیا را تضعیف کند؟ این روزنامه نتیجه گرفت که شی جین‌پینگ در حال انجام یک بازی بلندمدت است که هدف آن کنار زدن آمریکا از موقعیت خود به عنوان قدرت اول جهانی است.

محدودیت‌های قدرت آمریکا

روزنامه گاردین در مقاله ای دیگر به قلم سایمون تیسدال، نویسنده و تحلیلگر مسایل بین الملل، ارزیابی دراماتیک تری از موقعیت ترامپ قبل از این نشست ارائه داده و معتقد است که جنگ با ایران محدودیت‌های قدرت آمریکا را آشکار کرده و در عین حال جایگاه بین‌المللی چین را تقویت کرده است.

تیسدال با اشاره به اینکه «ترامپ بیشتر به شی نیاز دارد تا شی به ترامپ» افزود که چین به لطف نفوذ خود بر ایران و نقش خود به عنوان بزرگترین وارد کننده نفت ایران، برگه های مهمی برای تأثیرگذاری در هرگونه توافق آینده در اختیار دارد. همچنین جنگ، آمریکا را مجبور کرده است تا منابع نظامی را از آسیا به خاورمیانه منتقل کند، که توانایی بازدارندگی آمریکا را در منطقه اقیانوس هند و آرام تضعیف کرده است.

این نویسنده معتقد است که شی ممکن است از ضعف سیاسی ترامپ برای فشار آوردن به کاهش حمایت آمریکا از تایوان استفاده کند. او این نشست را به عنوان بخشی از یک تحول ژئوپلیتیک گسترده‌تر به تصویر می‌کشد که در آن اعتبار آمریکا کاهش می‌یابد، در حالی که چین تلاش می‌کند خود را به عنوان یک قدرت تضمین‌کننده ثبات و نظم بین‌المللی معرفی کند.

مقاله گاردین بر بعد اقتصادی جنگ نیز تأکید کرد، زیرا قیمت‌ بالای نفت، اختلال در خطوط کشتیرانی و فشارهای تورمی به اقتصادهای جهانی، از جمله اقتصاد چین آسیب می‌رساند. بنابراین، پکن به دنبال ثبات منطقه خلیج فارس بدون درگیری نظامی مستقیم است.

هر سه تحلیل موافقند که جنگ علیه ایران، نشست سران آمریکا و چین را به آزمونی گسترده‌تر برای توازن قدرت و نفوذ جهانی تبدیل کرده است. ترامپ در حالی به پکن می‌رسد که به دنبال راهی برای خروج از جنگی پرهزینه است که موقعیت داخلی او را تضعیف کرده و اقتصاد بین‌المللی را مختل ساخته است. در این شرایط، شی جین پینگ در موقعیتی بهتر قرار دارد و می‌تواند از مشکلات واشنگتن برای تقویت نفوذ دیپلماتیک چین استفاده کند، و در عین حال شراکت استراتژیک خود را با ایران حفظ کند.