آمارِ اقتدار؛ از قرارداد ۱۷ میلیون دلاری نانویی تا جایگاه چهارمی دنیا

به گزارش خبرنگار مهر، عماد احمدوند دبیر ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو، در نشست خبری امروز ۳ خردادماه در محل این ستاد، با اشاره به نقش راهبردی رهبر شهید انقلاب در پیشبرد فناوری نانو در کشور، اظهار کرد: در دو دهه گذشته هم فعالان ستاد نانو و هم اصحاب رسانه از نزدیک شاهد هدایت‌ها و پیگیری‌های رهبر شهید بودند و از دست دادن ایشان به عنوان مهم‌ترین تکیه‌گاه این مسیر، مصیبتی سنگین برای جامعه علمی کشور است.

دو دهه راهبری مستمر در برنامه ملی نانو

احمدوند با اشاره به سابقه نقش‌آفرینی رهبر شهید در این حوزه بیان کرد: از سال ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۴، ایشان به‌طور مستمر هدایت برنامه ملی نانو را برعهده داشتند. از همان تجربه اولیه که برنامه فناوری نانو خدمت ایشان ارائه شد، تأکید ایشان بر تولید ثروت ملی از مسیر توسعه این فناوری، در اوایل دهه ۸۰ با ادبیات رایج توسعه علمی آن زمان متفاوت بود. همچنین در دیدار سال ۱۳۹۳ و نمایشگاهی که بخشی از دستاوردهای نانو گزارش شد، هدایت ایشان در میانه این برنامه ۲۰ ساله بسیار مؤثر بود. تأکید ویژه بر گفتمان‌سازی توسعه فناوری و پرورش استعدادها به‌ویژه در حوزه دانش‌آموزی، از محورهای مهمی بود که از راهنمایی‌های ایشان بهره‌مند شدیم.

تغییر اولویت‌ها؛ ورود کشاورزی به محورهای اصلی نانو

دبیر ستاد نانو درباره جهت‌گیری‌های کلان رهبر شهید تصریح کرد: در دیدار سال ۱۳۹۷ که گزارشی از اولویت‌های گام بعدی توسعه فناوری نانو در حوزه‌های سلامت، انرژی، نفت و آب ارائه شد، حوزه کشاورزی جزو اولویت‌های برنامه نبود، اما ایشان با تأکید جدی فرمودند که منطقی نیست کشوری مانند ایران برای واردات نهاده‌های دامی به دشمنان متکی باشد و دستور دادند روی حوزه کشاورزی کار ویژه انجام شود. پس از آن دیدار، کشاورزی به یکی از اولویت‌های اصلی برنامه ملی نانو تبدیل شد و اقدامات گسترده‌ای در این حوزه صورت گرفت.

تداوم مسیر پیشرفت با نگاه راهبردی رهبر جدید

وی با اشاره به جایگاه نانو در دیدارهای عمومی رهبر شهید گفت: فناوری نانو همواره به عنوان یکی از مصادیق پیشرفت و عرصه بروز استعدادهای جوانان مورد اشاره ایشان بود. پس از شهادت رهبر عزیزمان، انتخاب رهبری فرزانه که در پیام‌ها و مواضع اخیرشان بر پیشرفت کشور تأکید دارند، امید تازه‌ای ایجاد کرده است تا مسیر طی‌شده با هدایت ایشان تا قله ادامه یابد.

وی به پیام رهبر جدید انقلاب در روز ملی خلیج فارس اشاره کرد که نانو را به عنوان نخستین مصداق از ظرفیت‌های فناوری‌های نوین و سرمایه ملی در کنار فناوری‌های زیستی، هسته‌ای و موشکی برشمردند؛ نگاهی که بار مسئولیت ستاد نانو و فعالان این حوزه را برای تقویت مؤلفه‌های اقتدار کشور سنگین‌تر می‌کند.

استمرار پیشرفت‌ها در شرایط فشار اقتصادی

احمدوند با اشاره به شرایط سال گذشته گفت: با وجود فشارهای سنگین بر کشور، برنامه توسعه فناوری نانو در سال ۱۴۰۲ در تمامی محورها از آموزش استعدادها تا ورود محصولات جدید به بازار، پیشرفت‌های خوبی داشت. در سال گذشته حدود ۱۳۷ برنامه یا پروژه توسعه فناوری و کسب‌وکار در سطوح مختلف تحت حمایت ستاد قرار گرفت. این پروژه‌ها عمدتاً پس از فعالیت‌های دانشگاهی تعریف می‌شوند که در آن تمرکز بر جهت‌دهی استعدادها به سمت فناوری و توسعه محصولات است.

بهره‌گیری از ظرفیت اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه

دبیر ستاد نانو اظهار کرد که در دو سال اخیر هر سال حدود ۳۰۰ میلیارد تومان از ظرفیت قانونی اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه برای کمک به رشد شرکت‌های فناور استفاده شده است. این ظرفیت قانونی به شرکت‌هایی که به مرحله بلوغ رسیده‌اند کمک می‌کند تا بخشی از مالیات خود را در مسیر تحقیق و توسعه و تولید محصولات جدید سرمایه‌گذاری کنند.

ثبت ۱۹۶۵ محصول نانویی در ۴۳۸ شرکت

احمدوند در بخش دیگری از گزارش خود به سازوکار گواهینامه نانومقیاس اشاره کرد و افزود: سال گذشته ۲۳۰ محصول جدید به فهرست محصولات نانویی کشور اضافه شد که این رقم حدود ۱۲۰ درصد از هدف‌گذاری ابتدای سال بیشتر بود. با این احتساب، مجموع محصولات نانویی بازار به ۱۹۶۵ محصول رسیده که توسط ۴۳۸ شرکت تولید می‌شود.

وی یادآور شد: عمده این محصولات صنعتی هستند و بیشترین سهم را در ملزومات و خدمات صنعتی، حوزه انرژی و نفت، مواد شیمیایی و دارو و سلامت دارند. از جمله مصادیق موفق سال گذشته می‌توان به کاتالیست‌های راهبردی صنعت نفت، باتری‌های گرافنی، کیت‌های تشخیص آلودگی در لبنیات و پوشش‌های صنعتی اشاره کرد.

نقش قانون «خرید بار اول» در صنایع بزرگ

دبیر ستاد نانو درباره قانون «خرید بار اول» توضیح داد: این قانون اجازه می‌دهد صنایع بزرگ بدون برگزاری مناقصه، محصولات نوآورانه دانش‌بنیان را خریداری کنند. در همین راستا، سال گذشته حدود ۱۷ میلیون دلار قرارداد در صنعت نفت برای تأمین کاتالیست‌های داخلی منعقد شده است.

هم‌افزایی برای پیشبرد طرح‌های پژوهشی و بین‌المللی

احمدوند از همکاری مشترک با بنیاد ملی علم ایران برای تأمین اعتبار ۸۰ طرح پژوهشی سطح بالا خبر داد و افزود: با همکاری سازمان همکاری‌های علمی و فناوری، شرکت‌های نانویی به نمایشگاه‌های چین، روسیه و ژاپن اعزام شدند. همچنین در حوزه تأمین مالی، با همکاری هلدینگ پیشگامان فرآیند دانش، بیش از ۱۳ شرکت فناور تحت پوشش تأمین مالی قرار گرفتند که این برنامه در سال جاری گسترش خواهد یافت.

صدرنشینی ایران در استانداردها و المپیادهای جهانی

دبیر ستاد نانو با بیان اینکه ایران اکنون چهارمین کشور دنیا در تدوین استانداردهای بین‌المللی نانو است، گفت که تا پایان سال گذشته ۱۹۹ استاندارد ملی و ۱۳ استاندارد بین‌المللی با راهبری ایران تدوین شده است. همچنین در حوزه‌ آموزش، تیم‌های دانش‌آموزی و دانشجویی ایران در اولین المپیاد بین‌المللی دانش‌آموزی و دومین المپیاد دانشجویی فناوری نانو با اقتدار رتبه اول را کسب کردند.