ابهام در مسیر توافق؛ روایت‌سازی واشنگتن و واقعیت مذاکرات

خبرگزاری مهر، گروه سیاست – نفیسه عبدالهی: با وجود افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال توافق میان ایران و آمریکا، شواهد سیاسی و تحولات میدانی نشان می‌دهد هنوز هیچ توافق قطعی و نهایی شکل نگرفته و فضای مذاکرات همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. تحلیلگران معتقدند حجم بالای اخبار و روایت‌سازی رسانه‌ای نباید جای واقعیت‌های صحنه را بگیرد؛ به‌ویژه آنکه تجربه‌های پیشین نشان داده واشنگتن در بزنگاه‌های حساس، رفتاری غیرقابل پیش‌بینی و بعضاً متناقض از خود بروز داده است.

در این میان، شخصیت و رویکرد دونالد ترامپ نیز یکی از مهم‌ترین عوامل تردید نسبت به آینده هرگونه توافق احتمالی به شمار می‌رود. ترامپ اگرچه به دلایل متعدد سیاسی و انتخاباتی نیازمند نمایش یک موفقیت بزرگ در سیاست خارجی است، اما همزمان با موانع پیچیده‌ای مواجه است؛ از فشار شدید جریان‌های داخلی آمریکا و نفوذ گسترده لابی صهیونیستی گرفته تا روحیه تبلیغاتی و تمایل او به ارائه تصویری یک‌جانبه از هر توافق احتمالی.

ناظران سیاسی بر این باورند که حتی در صورت اعلام توافق، آنچه شکل خواهد گرفت صرفاً یک «توافق موقت» خواهد بود؛ توافقی شکننده که بسیاری از مسائل اصلی و اختلافات بنیادین در آن حل‌وفصل نشده و به مراحل بعدی مذاکرات موکول می‌شود. همین مسئله موجب شده تا در ارزیابی تحولات، احتیاط و پرهیز از خوش‌بینی زودهنگام به یک ضرورت راهبردی تبدیل شود.

از سوی دیگر، تجربه دو جنگ تحمیلی اخیر معادلات منطقه‌ای و داخلی را وارد مرحله تازه‌ای کرده است. این رخداد، علاوه بر خسارت‌ها و فشارهای گسترده، ظرفیت‌های جدیدی نیز برای مردم و حاکمیت ایجاد کرده که به اعتقاد کارشناسان باید به‌عنوان پشتوانه قدرت ملی حفظ و تقویت شود؛ بر همین اساس هرگونه مذاکره یا اقدام دیپلماتیک باید بر پایه تحقق مطالبات مشخص و غیرقابل چشم‌پوشی ایران دنبال شود؛ مطالباتی که به‌عنوان شروط محوری جمهوری اسلامی برای هر توافق احتمالی مطرح می‌شوند.

مهم‌ترین این شروط عبارتند از پایان کامل جنگ و تنش در تمامی جبهه‌ها، لغو مؤثر و واقعی تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌ها و پول‌های بلوکه‌شده ایران، جبران خسارت‌های ناشی از جنگ و اقدامات خصمانه (غرامت) و به رسمیت شناختن حق حاکمیت ایران بر تنگه هرمز.

کارشناسان معتقدند تحقق این مطالبات می‌تواند معیار سنجش میزان جدیت طرف آمریکایی باشد؛ در غیر این صورت، هرگونه توافق صرفاً یک توقف موقت در بحران تلقی خواهد شد، نه راه‌حلی پایدار برای پایان اختلافات. در چنین شرایطی، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، حفظ انسجام داخلی، هوشیاری در برابر عملیات روانی و پرهیز از قضاوت‌های شتاب‌زده درباره آینده مذاکرات است؛ چرا که تجربه نشان داده مسیر تعامل میان تهران و واشنگتن همواره مسیری پیچیده و مبتنی بر بی‌اعتمادی عمیق بوده است.