ادعای برخی مستشرقان نسبت به عدم وجود فلسفه در بین مسلمانان

به گزارش خبرگزاری مهر، کرسی نقد با عنوان «فلسفه اسلامی؛ توهم یا واقعیت» به مناسبت سالروز بزرگداشت صدرالمتألهین، در مدرسه علوم عقلی حوزه علمیه امام رضا علیه‌السلام برگزار گردید.

در این نشست، دکتر مهدی عبداللهی به عنوان ارائه‌دهنده حضور داشت و دکتر رضا سلیمان‌حشمت، دکتر بیژن عبدالکریمی و دکتر ابوذر رجبی به عنوان ناقد به نقد دیدگاه‌های وی پرداختند. داوری این کرسی نیز بر عهده آیت‌الله علی‌اکبر رشاد، دکتر محمد اکوان، دکتر حسین کلباسی و استاد منوچهر صدوقی‌سها بود.

دکتر عبداللهی در سخنان خود اظهار داشت: برخی از مستشرقان با استناد به عواملی نظیر «فرومایگی نژاد سامی عرب‌زبانان و ناتوانی آنان در فلسفه‌ورزی» و نیز «منع قرآن از آزاداندیشی»، مدعی‌اند آنچه به نام فلسفه در میان مسلمانان وجود دارد، چیزی جز ترجمه و شرح فلسفه یونان -به‌ویژه آثار ارسطو- نیست. به گفته وی، شماری از نویسندگان عرب‌زبان نیز همین دیدگاه را دنبال می‌کنند و بنا بر باور این دو دسته، فلسفه عربی شامل کلام، تصوف و حتی اصول فقه می‌شود.

وی در ادامه تأکید کرد: هرچند آشنایی با فلسفه یونان نقطه آغاز جریان فلسفه در فرهنگ اسلامی به شمار می‌رود، اما فلسفه‌ورزی مسلمانان هرگز به ترجمه و شرح آثار یونانی محدود نمانده است. فلسفه به مثابه «هستی‌شناسی عقلی نظام‌مند» دانشی مستقل از سایر علوم اسلامی است که از دوره کندی و فارابی آغاز شده و تا امروز -به‌ویژه در فرهنگ شیعی- تداوم یافته است.

عبداللهی با تحلیل سیر تکاملی اندیشه فلسفی در تعامل با آموزه‌های اسلامی خاطرنشان ساخت: دین اسلام با تشویق به عقل‌ورزی و نیز طرح مسائل فلسفی، بستر بسیار مناسبی برای بالندگی فلسفه فراهم آورده است. آموزه‌های اسلامی از جهاتی چون جهت‌دهی، مسئله‌پردازی، ارائه برهان و تصحیح خطاها بر اندیشه‌های فیلسوفان تأثیر گذاشته و فلسفه اسلامی در طول تاریخ خود روزبه‌روز پویاتر شده و اکنون به نظامی فکری و توانمند تبدیل گشته است.

در ادامه، ناقدان به نقد نظریه دکتر عبداللهی پرداختند و در پایان، داوران ارائه را ارزیابی کردند.

لازم به ذکر است این برنامه در مدرسه علوم عقلی تازه‌تأسیس مجتمع حوزوی امام رضا علیه‌السلام برگزار گردید.