پیوند دانش و معنویت در «شیخ‌شبان»؛ وقتی مسجد روستا میدان جهاد علمی شد

خبرگزاری مهر- گروه استان‌ها؛ میانه‌های سال تحصیلی که روزهای پایانی آن را طی می‌کنیم مصادف با حمله دشمن متخاصم آمریکایی صهیونی به ایران اسلامی بود که در دقایق آغازین حملات، مدرسه شجره طیبه میناب را آماج بمباران قرار داد و دانش‌آموزان معصوم و بی‌گناه این مدرسه را در سنگر علم و دانش به خاک و خون کشاند. در جنگ رمضان بسیاری از معلمان و مدیران دلسوز و دغدغه‌مند در جای‌جای میهن اسلامی مجاهدانه و مخلصانه وارد میدان شدند و تعلیم و تربیت را به فضای مجازی محدود نکردند بلکه کلاس‌های حضوری را برای تقویت بنیه علمی و فکری دانش‌آموزان خود دست و پا کردند. علاوه بر منازل یا دیگر مکان‌ها، مساجد نیز به عنوان یکی از محورهای این کلاس‌های حضوری شد که این اماکن مقدس به عنوان مأمنی امن و مطمئن به عرصه برپایی کلاس‌ها تبدیل شدند. در ایام جنگ، فضای مسجد نقش حیاتی را در تداوم تحصیل دانش‌آموزان ایفا کرد و این مهم با همت مدیران و معلمان داوطلب و البته همکاری امامان و روحانیون مسجد محقق شد.

در روستای شیخ‌شبان از توابع شهرستان بن در استان چهارمحال و بختیاری که به برکت شمار بالای شهدایش در طول دفاع مقدس با عنوان روستای نمونه ایثارگری کشور شناخته می‌شود، فرآیند تعلیم و تربیت از بدو جنگ تا امروز به صورت حضوری برگزار شده و این روستا را باید جزو اولین مناطقی بدانیم که ابتکار برپایی کلاس‌های درس در مسجد را داشت و پس از آن الگوی بسیاری از مدارس در دیگر شهرها و روستاها قرار گرفت. برای اطلاع از اهداف و انگیزه‌های تشکیل کلاس‌های حضوری در شیخ‌شبان گفتگویی را با مدیر آموزشگاه انجام دادیم که با هم می‌خوانیم. حجت‌الاسلام والمسلمین سجاد بیگی، مدرس حوزه و دانشگاه، روحانی فعال در حوزه احکام و پاسخگویی به شبهات، مدیر آموزشگاه پسرانه متوسطه اول و دوم شهداء و اندیشه روستای شیخ‌شبان در این گفتگو پاسخگوی پرسش‌های ما بود.

* از دیدگاه شما، هدف دشمن از حمله به مدارس و دانشگاه‌ها و مراکز علمی و آموزشی چه بوده است؟

دشمن با این حملات غیرانسانی که در تضاد کامل با به اصطلاح قوانین و چارچوب‌های بین‌المللی ایجاد شده توسط خودشان است، همچون ۴۷ سال گذشته می‌خواهد توقف یا لااقل وقفه‌ای در چرخه علم‌آموزی و تقویت علم و دانش فرزندان این مرز و بوم ایجاد کند لذا این مراکز را مورد حمله قرار داد تا با کاشتن بذر ترس و دلهره در دل خانواده‌ها، فرآیند آموزش را تعطیل کند.

می‌بینیم که به تعطیلی کشیده شدن مدارس و دانشگاه‌ها خواسته دشمن بود و ما در روستای نمونه ایثارگری استان از برآورده شدن این خواسته دشمن جلوگیری کردیم و تمهیدات برپایی کلاس‌های حضوری در مسجد با همت اهالی فراهم شد. این را هم به حساب حماقت دشمن می‌گذاریم که حماقتش در هدف قرار دادن مدرسه میناب و به خاک و خون کشیدن دانش‌آموزان معصوم و بی‌گناه باعث شد در بسیاری از نقاط کشور، مساجد را هوشمندانه به پایگاه‌های تعلیم و تربیت تبدیل کنیم و این اماکن مقدس پذیرای نوجوانان و جوانان دانش‌آموز شود.

* در خصوص ساز و کار کلاس‌های حضوری در مسجد قدری بیشتر توضیح بدهید.

کلاس‌های حضوری در مسجد بعد از تعطیلات نوروز حتی یک ساعت هم تعطیل نشد و دانش‌آموزان طبق ساعت مدرسه از صبح تا ظهر سر کلاس‌ها حاضر می‌شدند و پس از آن در نماز جماعت مسجد شرکت می‌کردند و راهی خانه می‌شدند. حتی امتحانات مستمری در طول ترم نیز در مسجد برگزار شد و دانش‌آموزان از این روند رضایت کامل داشتند. خوشبختانه معلمان نیز از سطح نمرات رضایت داشتند و پیداست که روند آموزشی مسیر درستی را طی کرده است. در این هفته که کلاس‌ها مجازی شده و دانش‌آموزان خود را برای امتحانات خرداد آماده می‌کنند، گلایه دارند که چرا آزمون‌ها به صورت مجازی خواهد بود.

باید این نکته را هم بگویم که مدرسه شهداء شیخ‌شبان اولین مدرسه در شهرستان بن بود که کلاس‌های حضوری را آغاز کرد و الگوی سایر مدارس در دیگر شهرها و روستاها شد. برگزاری جلسات پرسش و پاسخ، جلسات مشاوره و روانشناسی، مشاوره تربیتی ویژه والدین دانش‌آموزان و … از دیگر برنامه‌هایی بود که در این مدت از پایگاه مسجد انجام شد.

* این حس وظیفه را به عنوان یک روحانی و مبلغ و مدیر دبیرستان پسرانه روستا برای برپایی کلاس‌های حضوری چگونه در خود ایجاد کردید؟

آموزه‌های قرآنی و روایی ما را نسبت به حفظ ایمان و آرامش در بحران‌ها توصیه می‌کنند و در جنگ تحمیلی سوم جلوه‌های عملی از تحقق این اوامر الهی را مشاهده کردیم.

دشمن متخاصم آمریکایی صهیونی بار دیگر و این‌بار به‌صورت آشکارا و بی‌پرده عناد و دشمنی خود با ما را نشان داد و خسارت‌هایی به ملت و کشور تحمیل کرد و داغ‌های بزرگی بر دل‌ها نهاد. دشمن خبیث در جنگ رمضان مدارس و دانشگاه‌ها را هجمه حملات جنایتکارانه قرار داد، فجایع ضد انسانی و جنایات علنی آمریکا در بمباران دبستان شجره طیبه میناب داغ عظیم و دلهره بزرگی را در دل‌ اولیای مدرسه و والدین ایجاد کرد که مدارس را به تعطیلی و به سمت آموزش مجازی سوق داد.

با توجه به کندی اینترنت و از آنجا که برخی خانواده‌های دارای دو فرزند دانش‌آموز یا بیشتر در روستا امکان بهره‌گیری از آموزش مجازی در بستر شبکه شاد با یک گوشی را نداشتند و تأمین گوشی برایشان خاصه در این شرایط خاص امکان‌پذیر نبود، بعد از تعطیلات نوروز تصمیم بر این شد که با رضایت کامل والدین و موافقت اداره آموزش و پرورش و نیز همراهی دبیران و همکاری خوب دانش‌آموزان، کلاس‌های درس را در مسجد روستا برپا کنیم.

* همراهی والدین و دانش‌آموزان و نیز همکاری متولیان مسجد درباره برگزاری کلاس‌های حضوری چگونه بود؟

قاطبه والدین دانش‌آموزان مُصر و موافق برگزاری حضوری بودند که خوشبختانه با این اقدام، دلهره و دغدغه والدین نسبت به آموزش دانش‌آموزان کمتر شد. دانش‌آموزان نیز با توجه به قرار گرفتن در محیط کلاسی جدید و فراغ از فضای خشک و رسمی مدرسه اقبال خوبی داشتند و این فضا برایشان جذابیت داشت. این کمترین کاری بود که از پایگاه مسجد برای دانش‌آموزان شیخ‌شبان انجام دادیم.

برای تقویت حس مسئولیت پذیری دانش‌آموزان، صفر تا صد چینش کلاس و باز کردن در مسجد و نظافت مسجد بعد از کلاس‌ها را به صورت دوره‌ای به همه دانش‌آموزان سپردیم.

هیئت امنای مسجد نیز نهایت همکاری را با مدرسه داشتند. مجاهدت و همت دبیران آموزشگاه در این جهاد علمی نیز ستودنی است چرا که قائلند همانطور که رزمندگان جان بر کف پای لانچرها مجاهدت و جانفشانی می‌کنند، معلمان نیز در عرصه تعلیم و تربیت باید از هیچ تلاشی برای اعتلای ایران دریغ نکنند.

* چرا مسجد برای تشکیل کلاس‌های درس دانش‌آموزان انتخاب شد و چه اهدافی را در این اقدام دنبال می‌کردید؟

البته این ظرفیت وجود داشت که مکان‌های دیگری همچون آستان مقدس امامزاده، حسینیه یا پایگاه بسیج و … برای برگزاری کلاس‌ها آماده شود اما مسجد یک پایگاه مردمی است که این سنگر در شرایط بحرانی باید محور مدیریت و راهبری جامعه باشد و معتقدم مسجد و مدرسه در هنگامه بحران، دو روی یک سکه هستند.

وقتی دشمن غدار در برابر ملت و کشورمان آرایش جنگی گرفت و تجاوز آشکارش را آغاز کرد، ضرورت داشت که هر کسی در هر جایگاه و کاری آرایش جنگی بگیرد و ما نیز سنگر مسجد را به عنوان پایگاه جهاد علمی انتخاب کردیم و برای جلوگیری از توقف چرخه تعلیم و تربیت دانش‌آموزان‌مان، در این مکان مقدس جمع شدیم و کلاس‌ها را برگزار کردیم.

این اقدام نه فقط یک جابجایی فیزیکی ساده بلکه یک راهبرد است ناظر بر اینکه پیوند دانش‌آموزان با این مکان مقدس عامل خنثی کننده عملیات روانی دشمن بود. کاهش بار مشکلات آموزش مجازی و نیز آمد و شد خانواده‌ها و نوجوانان به فضای معنوی مسجد و اقامه نماز جماعت ظهر و عصر بعد از اتمام کلاس‌ها باعث تقویت روحیه معنوی و آرامش روحی مردم شد.

این اقدام همچنین این پیام مهم را از جانب خادمان تعلیم و تربیت در شیخ‌شبان به عموم ملت مخابره کرد که کسب علم و دانش و مأموریت تعلیم و تربیت در این مملکت تعطیل‌بردار نیست حتی اگر آماج حمله دشمن باشیم. تکمیل چرخه تعلیم و تربیت از دیگر اهدافی بود که با جدیت دنبال کردیم و تلاش شد تا علم و معنویت پیوند یابند و دانش‌آموزان در این مسجد هویت دینی خود را تقویت کنند.

* تاریخ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس هشت ساله گویای نقش و جایگاه اجتماعی مسجد در مدیریت و راهبری جامعه خاصه در شرایط بحرانی و جنگی است که در برهه‌هایی همچون دوران کرونا یا در ایام جنگ

تحمیلی دوم و سوم نیز کم و بیش شاهد احیای کارکردهای اجتماعی و کنش‌گری اهالی مسجد بودیم. در این خصوص چه صحبتی دارید.

بله همینطور است. انتخاب مسجد برای تشکیل کلاس‌های درس در جای‌جای کشور این پیام مهم را داشت که مسجد صرفاً یک عبادتگاه نیست بلکه قلب تپنده جهاد علمی است و معلمان جهادگر در این جنگ به دشمن ثابت کردند که اگرچه مدارس تعطیل شدند اما از کنار منبر و محراب، درس مقاومت و ایستادگی را به فرزندان این مرز و بوم خواهند آموخت.

فراز «مسجد سنگر است» درواقع دامنه وسیعی از معانی را در خود دارد و این مکان مقدس طیف گسترده‌ای از فعالیت‌ها را می‌تواند تحت پوشش قرار دهد و کارکردهای فراوانی خاصه در شرایط جنگی دارد. مسجد پایگاه خدمات و فعالیت‌های اجتماعی است و اقامه نمازهای جماعت و عبادت شاید ابتدایی‌ترین کارکرد مسجد باشد.

عبادت انسان در مسجد باید امتداد اجتماعی داشته باشد و منتج به خدمت به خلق خدا شود لذا مسجد زمانی می‌تواند نقش خود را ایفا کند که پایگاه خدمات اجتماعی شود.

* از دیدگاه شما مهم‌ترین کارکردهای مسجد در برهه حساس کنونی که کشورمان آماج تهدیدات داخلی و خارجی قرار دارد چیست؟

با توجه به شرایط اقتصادی، یکی از کارکردها گره‌گشایی از کار مردم خاصه در عرصه معیشتی و اقتصادی است. یک نمونه از خدمات اجتماعی مسجد که باعث رونق این مکان مقدس هم شده مربوط به مسجد جامع شیخ‌شبان است که در سال ۹۲ صندوق امام باقر (ع) در این مسجد با هدف کمک به ازدواج و اشتغال و حل مشکلات مالی جوانان تشکیل شد که همچنان با قوت ادامه دارد و تا کنون از طریق وام دادن باعث گشایش در کارهای جوانان بوده و عامل جذب جوانان به مسجد شده است.

مسجد همچنین در شرایط کنونی باید پایگاه همدلی و مواسات باشد که رهبر انقلاب نیز بر این مهم تأکید داشتند. یکی دیگر از کارکردهای مسجد، تبیین و روشنگری است و امروز امام جماعت که به تعبیر شهید حاج قاسم سلیمانی «فرمانده» یک محله یا شهر و روستا است، رسالت تبیین را عهده‌دار است تا افکار عمومی را از شبهه‌ها رها کند. جهاد تبیین کار مساجد است و در برهه کنونی باید این رسالت را با قوت انجام دهد.