«پرواز سجاده‌ها»؛ ناگفته‌های بمباران نماز جمعه شهر همدان

به گزارش خبرنگار مهر، در واپسین جمعه ماه رمضان سال ۱۳۶۱، همزمان با راهپیمایی روز قدس و تهدیدهای رژیم بعث عراق، مردم همدان نه‌تنها نماز جمعه را ترک نکردند، بلکه با صلابت و همبستگی مثال‌زدنی در زمینه ایثار و استقامت، برگ زرینی در تاریخ این شهر ثبت کردند.

کتاب «پرواز سجاده‌ها» اثر مجید یوسفی، روایتی مستند از این واقعه کم‌تر شناخته شده است که جلوه‌هایی از حماسه و همدلی را به تصویر می‌کشد.

مجید یوسفی درباره انگیزه نگارش این کتاب می‌گوید: درباره بمباران روز قدس سخن بسیار است، اما هنوز همه ابعاد آن واقعه روشن نشده. آن‌طور که می‌دانم تنها نماز جمعه هدف حمله هوایی در ایام جنگ، همین نماز جمعه همدان بود.

به گفته وی، در جریان این فاجعه حدود ۱۲۰ نفر شهید و نزدیک به ۸۰۰ نفر مجروح شدند. با وجود این حجم از خسارات، نماز جمعه متوقف نشد و استمرار آن، نشانی از صلابت و ایمان مردم بود.

این پژوهشگر تاکید می‌کند: در آغاز کار، تصور اصلی ما استمرار نماز پس از بمباران بود اما در میانه راه، ابعاد تازه‌ای کشف شد؛ از مشارکت مردمی گسترده در انتقال مجروحان با هرنوع وسیله در اوج کمبود آمبولانس، تا تأمین ملحفه و ابزار استریل توسط مردم، و حتی کمک زنان در امر غسل و کفن شهدا. تصاویری که با تلخی اما ماندگار برای مردم آن دوران به یادگار مانده‌است.

یکی از روایت‌های تأثیرگذار، نقل خاطره نوجوانی است که مسئولیت تهیه یخ برای سردخانه کوچک بیمارستان را برعهده می‌گیرد یا زنانی که نخستین‌بار با پیکرهای شهدا روبه‌رو شدند و تا مدت‌ها این صحنه‌ها در ذهنشان باقی ماند.

یوسفی درباره روند ثبت این خاطرات می‌گوید: دسترسی و جلب اعتماد افراد یکی از سخت‌ترین بخش‌های کار بود اما موفق شدیم با بیش از ۹۱ نفر مصاحبه کنیم و جزئیات مهمی را ثبت کنیم.

نویسنده کتاب پرواز سجاده‌ها درباره انتخاب نام کتاب توضیح می‌دهد: این عنوان برگرفته از روایت‌های زنان شرکت‌کننده است؛ در هنگام انفجار، موج حاصل به‌قدری شدید بود که سجاده‌های نمازگزاران به هوا پرتاب می‌شد و این منظره در ذهن‌ها ثبت شده که گویی سجاده‌ها در حال پروازند.

یوسفی همچنین با اشاره به انتخاب انتشارات راه‌یار، آن را ناشری معتبر و با تخصص بالای تیم کارشناسی معرفی می‌کند و ابراز امیدواری می‌کند که انتشار این کتاب، سهمی در حفظ حافظه تاریخی جامعه به‌ویژه برای نسل آینده داشته باشد.