اجرای سیاست‌های کلی خانواده نیازمند شناخت تحولات خانواده ایرانی است

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از معاونت ریاست‌جمهوری در امور زنان و خانواده، زهرا بهروزآذر در جلسه ستاد برگزاری روز ملی خانواده که با حضور نمایندگان دستگاه‌های اجرایی صبح امروز در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد، با تبریک سالروز آزادسازی خرمشهر گفت: امروز خلیج فارس و تنگه هرمز، خرمشهرِ ایران است و این سرزمین با ایستادگی مردم حفظ خواهد شد.

وی با اشاره به سیاست‌های کلی خانواده، ابلاغی مقام معظم رهبری، بر ضرورت بازخوانی این سیاست‌ها و برنامه‌ریزی برای اجرایی‌سازی بندهای آن تأکید کرد و اظهار داشت: اصل ۱۰ قانون اساسی، خانواده را واحد بنیادی جامعه اسلامی می‌داند و بر همین اساس، همه برنامه‌ریزی‌ها باید در جهت آسان‌سازی تشکیل خانواده، پاسداری از قداست آن و استواری روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامی باشد. اما تحقق این هدف، بدون شناخت دقیق خانواده امروز ممکن نیست.

معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده با بیان اینکه خانواده ایرانی در دهه‌های اخیر با تحولات جدی اجتماعی، اقتصادی و جمعیتی روبه‌رو شده است، تصریح کرد: در گذشته، در بسیاری از خانواده‌ها بار اقتصادی بر دوش یک نفر بود، اما امروز به دلیل تغییرات سبک زندگی، فشارهای اقتصادی، شرایط ساختاری و همچنین تحریم‌های ظالمانه‌ای که بیش از یک دهه کشور را تحت تأثیر قرار داده، تأمین معیشت خانواده در بسیاری از موارد بر دوش دو نفر قرار گرفته است.

بهروزآذر ادامه داد: زنان نیز هم به دلیل افزایش توانمندی‌ها، تحصیلات و مهارت‌ها و هم به دلیل فشارهای اقتصادی، خواهان حضور بیشتر در فعالیت‌های اقتصادی هستند. امروز بسیاری از زنان می‌خواهند در کنار ایفای نقش خانوادگی، در عرصه اقتصادی نیز فعال باشند و به تأمین معیشت خانواده کمک کنند.

وی با اشاره به تغییر ساختارهای حمایتی درون خانواده خاطرنشان کرد: در گذشته، خانواده گسترده نقش مهمی در حمایت از مادران و پدران، به‌ویژه در مراقبت از کودکان، ایفا می‌کرد. اما امروز به دلیل مهاجرت، فاصله جغرافیایی میان اعضای خانواده، افزایش سن ازدواج، بالا رفتن سن فرزندآوری و سالمندتر شدن پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، امکان اتکا به این حمایت‌ها مانند گذشته وجود ندارد.

معاون رئیس‌جمهور افزود: از سوی دیگر، زندگی شهری، طولانی شدن مسافت‌ها و دشواری رفت‌وآمد، پدر و مادر را بیش از گذشته در مراقبت از کودک تنها کرده است. بنابراین اگر از اشتغال مادران و مشارکت اقتصادی زنان سخن می‌گوییم، باید همزمان برای مراقبت از کودک در زمان اشتغال مادر و پدر نیز تدبیر کنیم.

بهروزآذر با اشاره به تدابیر پیش‌بینی‌شده در سیاست‌های جمعیت و خانواده و قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت ابراز داشت: در این اسناد، به بخشی از این نیازها توجه شده است، اما مهم آن است که دستگاه‌ها در مرحله اجرا، خانواده امروز و شرایط واقعی زندگی مادران، پدران و کودکان را مبنای برنامه‌ریزی قرار دهند.

وی در ادامه با اشاره به تغییر گروه‌های مرجع کودکان و نوجوانان بیان کرد: ما امروز با نسلی مواجه هستیم که از ابتدای تولد با اینترنت و فضای مجازی پیوند خورده و بخش مهمی از اطلاعات خود را از این بستر دریافت می‌کند. امروز والدین و معلمان تنها مرجع پاسخگویی برای کودکان و نوجوانان نیستند و فرزندان ما پاسخ بسیاری از پرسش‌های خود را از منابع گوناگون، به‌ویژه در فضای مجازی، جست‌وجو می‌کنند.

معاون رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت آموزش والدگری و فرزندپروری یادآور شد: امروز تنها کودکان و نوجوانان نیستند که باید توانمند شوند؛ والدین نیز باید توانمند شوند تا بدانند چگونه با فرزندان خود گفت‌وگو کنند، چگونه استعدادهای آنان را بشناسند و چگونه در جهانی که گروه‌های مرجع متعدد شده‌اند، ارتباط مؤثر خود را با فرزندان حفظ کنند.

بهروزآذر با اشاره به اینکه در سیاست‌های کلی خانواده، پدران و مادران در کنار یکدیگر دیده شده‌اند، عنوان کرد: نباید نقش پدران را در تربیت، مراقبت، گفت‌وگو و سلامت روانی خانواده نادیده گرفت. خانواده سالم، خانواده‌ای است که در آن مسئولیت‌ها، مراقبت‌ها و نقش‌آفرینی‌ها میان اعضا، به‌ویژه پدر و مادر، به‌درستی دیده شود.

‌

وی همچنین با تأکید بر مفهوم سلامت همه‌جانبه خانواده گفت: در سیاست‌های کلی خانواده، سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی خانواده مورد توجه قرار گرفته است. از این منظر، موضوع سلامت فقط مسئله فردی نیست، بلکه موضوعی خانوادگی است؛ زیرا وقتی بیماری‌ای مانند سرطان برای یک عضو خانواده رخ می‌دهد، همه خانواده را درگیر می‌کند.

‌

معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده با اشاره به پویش پیشگیری از سرطان که به همت وزارت بهداشت اجرا شده است، اظهار داشت: هفته خانواده فرصت مناسبی است تا به موضوع پیشگیری، تشخیص زودهنگام و حمایت خانوادگی در مواجهه با بیماری‌هایی مانند سرطان توجه بیشتری شود. مراقبت از سلامت خانواده، بخشی مهم از سیاست‌گذاری خانواده‌محور است.

بهروزآذر در بخش دیگری از سخنان خود اصلاح الگوی مصرف را یکی از ضرورت‌های امروز کشور دانست و تصریح کرد: اصلاح الگوی مصرف صرفاً با توصیه و شعار محقق نمی‌شود. برای این امر باید زیرساخت‌ها، آموزش، فرهنگ‌سازی و نقش همه اعضای خانواده در نظر گرفته شود.

وی با تأکید بر اینکه اصلاح الگوی مصرف بدون توجه به نقش و جایگاه زن و مرد در خانواده امکان‌پذیر نیست، خاطرنشان کرد: درست است که زنان در بسیاری از خانواده‌ها نقش مهمی در نهادینه‌سازی رفتارهای صرفه‌جویانه دارند، اما مردان نیز در تأمین و تجهیز خانه به ابزارها و امکانات صرفه‌جویانه نقش جدی ایفا می‌کنند. برای نمونه، خرید لامپ کم‌مصرف، شیرآلات کاهنده مصرف و تجهیزات بهینه‌ساز مصرف انرژی و آب، بخشی از تصمیم‌ها و اقداماتی است که باید در خانواده به‌صورت مشترک دیده شود.

به گفته معاون رئیس‌جمهور، اگر در سیاست‌گذاری، تنها به یک سوی خانواده توجه شود و نقش زن و مرد در کنار هم دیده نشود، حتی موضوعی مانند صرفه‌جویی که باید به بهبود زندگی خانواده کمک کند، ممکن است به محل چالش و تنش در خانواده تبدیل شود. بنابراین اصلاح الگوی مصرف باید با مشارکت، گفت‌وگو و مسئولیت‌پذیری مشترک همه اعضای خانواده، به‌ویژه پدران و مادران، دنبال شود.

وی اضافه کرد: خانواده یکی از مهم‌ترین کانون‌های شکل‌گیری رفتارهای مصرفی است و اگر بخواهیم در مصرف انرژی، آب، غذا، کالا و منابع عمومی اصلاح واقعی ایجاد کنیم، باید خانواده را به‌عنوان محور آموزش، تصمیم‌گیری و تغییر رفتار ببینیم.

معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده در پایان با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی دستگاه‌های فرهنگی و اجرایی برای تقویت بنیان خانواده ابراز داشت: امیدواریم با استفاده از ظرفیت همه دستگاه‌ها، بتوانیم برنامه‌ای جامع، واقع‌بینانه و متناسب با نیازهای امروز خانواده ایرانی طراحی و اجرا کنیم؛ برنامه‌ای که هم تشکیل و تحکیم خانواده را تسهیل کند، هم والدین را توانمند سازد، هم سلامت همه‌جانبه خانواده را ارتقا دهد و هم خانواده را به کانون اصلاح الگوی مصرف و زیست مسئولانه تبدیل کند.