هوش مصنوعی در خدمت تحول حوزه‌های حقوقی

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، سیدستار هاشمی، در هفتاد و چهارمین جلسه شورای هماهنگی امور حقوقی دستگاه‌های اجرایی که با حضور مجید انصاری، معاون حقوقی رئیس‌جمهور، برگزار شد، با اشاره به اینکه هوش مصنوعی دیگر موضوعی صرفاً نظری نیست و امروز در دانشگاه‌ها، مراکز آموزشی و پژوهشی و همچنین در بخش‌های مختلف زندگی بشر نقش‌آفرینی می‌کند، گفت: نبود تنظیم‌گری مناسب در این حوزه می‌تواند پیامدهای غیرقابل پیش‌بینی ایجاد کند.

وی با اشاره به تاریخچه توسعه این فناوری، اظهار کرد: آنچه زمانی صرفاً ایده‌ای برای تشخیص انسان از ماشین بود، امروز به مرحله اجرا رسیده و در بسیاری از حوزه‌ها، حتی نخستین مرجع پاسخ به پرسش‌ها، سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی شده‌اند. این فناوری محدودیت مکان و زبان ندارد و بدون نیاز به استراحت، خدمات مستمر ارائه می‌دهد.

وزیر ارتباطات در توضیح اثرگذاری هوش مصنوعی در پزشکی بیان کرد: انتظار می‌رود پاسخ پزشکان مرجع باشد اما هوش مصنوعی نشان داده در برخی موارد به دلیل دسترسی به حجم وسیعی از اسناد و دانش، پاسخ‌های دقیق‌تری ارائه می‌دهد.

هاشمی با اشاره به تحولات حوزه آموزش افزود: «نظام سنتی آموزش ساختار یکسانی داشته است اما امروز تولید محتوای یکسان برای همه، بدون لحاظ کردن تفاوت‌های فردی همخوانی ندارد. هوش مصنوعی امکان شخصی‌سازی آموزش را بر اساس توانمندی‌ها و علایق فراهم کرده و این امر ضرورت انطباق روش تدریس با فناوری‌های جدید را به معلمان یادآور می‌شود.

وی همچنین تولید محتوای جعلی، از جمله تصاویر و ویدئوهای ساختگی، را یکی از حوزه‌های مهم نیازمند توجه عنوان کرد.

وزیر ارتباطات در تشریح نقش هوش مصنوعی در حوزه اسناد و حقوق گفت: این فناوری می‌تواند در دیجیتال‌سازی اسناد تاریخی و تبدیل آن‌ها به متن قابل پردازش نقش‌آفرینی کند. همچنین با توجه به تورم قوانین و اختلافات تفسیری، هوش مصنوعی قادر است تحلیل و تنقیح قوانین را با دقت و سرعت بیشتری انجام دهد؛ هرچند همراهی متخصصان حقوقی در این روند ضروری است.

وی مسئولیت حقوقی را از دیگر مباحث مهم مرتبط با هوش مصنوعی دانست و با اشاره به نمونه خودروهای هوشمند توضیح داد: فناوری نگاه انفعالی را نمی‌پذیرد و مسیر خود را پیدا می‌کند. از منظر حقوقی، تعیین مسئولیت در حوادث ناخواسته مانند تصادفات این خودروها پیچیده است و بخش‌های مختلفی را درگیر می‌کند. حتی تحول در نظام بیمه‌ای نیز در این زمینه اجتناب‌ناپذیر است.

هاشمی با بیان اینکه این چالش‌ها مختص ایران نیست، ادامه داد: مباحث حقوقی و تنظیم‌گری در سراسر جهان مطرح است و سرعت بالای تحول فناورانه موجب می‌شود مقررات از آن عقب بماند. تجربه کشورهایی مانند آمریکا نشان می‌دهد که برای جلوگیری از توقف رشد فناوری، کنسرسیوم‌هایی از شرکت‌های بزرگ ایجاد شده و این شرکت‌ها همزمان با توسعه فناوری در تدوین قواعد مشارکت می‌کنند.

وی اشتغال را یکی از چالش‌های مهم هوش مصنوعی دانست و افزود: آثار زیست‌محیطی و پیامدهای اجتماعی این فناوری نیز از دغدغه‌های جدی است؛ با این حال، برخی ارزیابی‌های جهانی تراز کلی هوش مصنوعی را در آینده مثبت و پایدار می‌دانند.

وزیر ارتباطات بر آمادگی این وزارتخانه برای همکاری با متخصصان و پژوهشگران و استقبال از طرح‌های پیشنهادی به‌ویژه در حوزه خدمات عمومی، که موجب رشد و توسعه کشور شود، تأکید کرد.