مستندسازی آموزش‌کشی در پی حملات به مدارس ایران و جهان

به گزارش خبرنگار مهر، حمله اسرائیل و آمریکا به مدرسه‌ای در میناب با ۱۶۸ جانباخته و نقض حرمت مدارس در جنگ علیه ایران حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ایران را بر آن داشت تا در نامه‌ای به یونیسف با جزئیات از نقض گسترده حقوق بشر در حمله به ایران پرده بردارد. او در این نامه به آسیب‌ها در حوزه آموزش، فرهنگ و ارتباطات پرداخته و به تشریح حملات به مدارس و بیمارستان‌ها و زیرساخت‌های هلال احمر پرداخت و خواستار موضع‌گیری صریح و محکومیت اقدامات علیه ایران شد.

نامه‌نگاری وزرا (به‌ویژه وزرای آموزش و پرورش یا علوم) به نهادهای بین‌المللی مانند یونیسف، یونسکو یا دیده‌بان حقوق بشر در زمان جنگ و درگیری‌های نظامی، رویه‌ای مسبوق به سابقه است. این کار معمولاً با هدف مستندسازی جنایات، جلب توجه افکار عمومی و فشار دیپلماتیک انجام می‌شود. اینجا نگاهی به نمونه‌های مشابه انداخته‌ایم.

نامه وزیر علوم و آموزش اوکراین به یونیسف و یونسکو

از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ وزیر آموزش و علوم این کشور بارها نامه‌های رسمی و گزارش‌های مفصلی به یونیسف و یونسکو ارسال کرده است. برای مثال در سال ۲۰۲۲، «سرهی شاکارلت» (وزیر وقت) نامه‌ای به دفتر مرکزی یونیسف نوشت و در آن آمار دقیق مدارس تخریب شده (بیش از ۲۱۰۰ مدرسه در آن زمان) و کشته شدن دانش‌آموزان را گزارش داد.

این مکاتبات منجر به ایجاد پلتفرم‌های مشترک برای آموزش از راه دور و صدور بیانیه‌های تند از سوی یونیسف علیه هدف قرار دادن زیرساخت‌های آموزشی شد.اوکسون لیسووی وزیر بعدی هم در اقدامی مشابه از حمله به سه هزار و ۵۰۰ مدرسه خبر داده و درخواست برای تحریم علمی روسیه و اخراج این کشور از شوراهایاجرایی یونسکو را خواستار شد و از عبارت نسل‌کشی آموزشی حرف زد. در نتیجه یونیسف بودجه‌ای بالغ بر ۱۰۰ میلیون دلار برایبازسازی پناهگاه‌های مدارس و تهیه تبلت برای دانش‌آموزان اوکراینیتخصیص داد و یونسکو روس‌ها را از ریاست کمیته میراث جهانی یونسکو کنار گذاشت.

نوار غزه؛ نامه وزارت آموزش عالی به نهادهای حقوق بشری

در پی تخریب تمامی دانشگاه‌های اصلی غزه در درگیری‌های اخیر،مکاتبات قابل‌توجهی صورت گرفت. برای مثال دکتر محمود ابومویس وزیر سابق آموزش عالی در نامه‌ای که حاوی لیست اسامی اساتید و دانشمندانی بود که در حملات کشته شده بودند؛ از نهادهای بین‌المللیپرسیده بود: سکوت شما در برابر نابودی سیستماتیک آموزش در غزه چه معنایی دارد؟

در راستای همین نامه گزارشگران ویژه سازمان ملل بیانیه‌ای رسمیصادر کردند و واژه “Educide” (آموزش‌کشی) را برای توصیف وضعیت غزه به کار بردند. همچنین طرح اتصال دانشگاهی که طی آن دانشگاه‌های اروپایی و عربی به دانشجویان غزه اجازه دادند به صورت مجازی و رایگان دروس خود را ادامه دهند تا سال تحصیلیکاملا نابود نشود، جدی گرفته شد.

نیجریه؛ تلاش برای آزادی دختران ربوده شده دانش‌آموز همزمان با ربودن تعدادی از دختران دانش‌آموز از سوی بوکوحرام وزیر اموزش نیجریه از یونیسف درخواست کرد تا برای مداخله فوری جهت تامین امنیت مدارس در مناطق جنگی و آزادی دانش‌آموزان اقدام کند.

این درخواست به شکل‌گیری اعلامیه مدارس ایمن انجامید که توسط ۱۱۸ کشور امضا شده است. متعهد شده‌اند که تحت هیچشرایطی از مدارس به عنوان سنگر نظامی استفاده نکنند و به آن‌ها حمله نکنند. این به یک استاندارد حقوقی جدید در درگیری‌هایمسلحانه تبدیل شد.

چنین نامه‌هایی به طور معمول هرچند ضمانت اجرایی نظامی ندارند، اما در جلب افکار عمومی به فجایع رخداده در جنگ به شدت موثرند. اثرگذاری چنین اقداماتی معمولا در دو سطح انجام می‌گیرد. طرف حمله‌کننده در افکار عمومی جهان به عنوان دشمن علم و کودک شناخته می‌شود و نهادهای بین‌المللی بر اساس همین مکاتبات رسمی، بودجه‌های اضطراری برای بازسازی مدارس اختصاص می‌دهند. همچنین این نامه‌ها در دیوان بین‌المللی کیفری به عنوان مدرک برای اثبات جنایت علیه غیرنظامیان بایگانی می‌شوند.