۶۰ پروژه نانویی در ۱۴۰۵ کلید می‌خورد؛ اولویت با دارو، سلامت و انرژی

به گزارش خبرنگار مهر، عماد احمدوند دبیر ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو در نشست خبری امروز ۳ خردادماه از آغاز برنامه‌ریزی‌ها در این حوزه برای سال ۱۴۰۵ خبر داد و گفت: این برنامه‌ها با رویکردی چندوجهی و با در نظر گرفتن شرایط خاص کشور، در دو محور اصلی «اجرای تکالیف برنامه هفتم پیشرفت» و «پیشبرد برنامه‌های کارکردی سند توسعه فناوری نانو» تدوین شده است. بر اساس این طرح‌ها، بیش از ۶۰ پروژه توسعه محصول و کسب‌وکار با بودجه‌ای بالغ بر ۶ هزار میلیارد تومان در سال آینده اجرایی خواهد شد.

وی در تشریح جزئیات برنامه‌های آتی این نهاد اظهار داشت: از اواخر سال گذشته، کارگروه‌های تخصصی ما با تشکیل جلسات متعدد، برنامه‌ریزی سال ۱۴۰۵ را با در نظر گرفتن سناریوهای مختلف آغاز کرده‌اند تا بتوانیم ضمن حفظ قدرت و استمرار مسیر پیشرفت، آمادگی لازم را در برابر چالش‌های احتمالی داشته باشیم.

اجرای تکالیف برنامه هفتم و پیشبرد سند نانو، دو محور اصلی برنامه‌های ۱۴۰۵

احمدوند با تبیین رویکردهای کلان برنامه‌ریزی ستاد نانو، دو محور اصلی را برای سال ۱۴۰۵ برشمرد: محور اول، اجرای پروژه‌هایی است که ذیل برنامه هفتم پیشرفت کشور تعریف شده‌اند و شامل اهداف قانونی، توسعه اقلام راهبردی و همچنین سازوکارهای حمایتی مانند اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه می‌شود. محور دوم نیز، پیشبرد برنامه‌های کارکردی مصوب در سند جامع توسعه فناوری نانو است که به‌صورت مستمر در حال اجرا هستند.

آغاز بیش از ۶۰ پروژه توسعه محصول و کسب‌وکار با بودجه ۶ همتی

دبیر ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو ادامه داد: بر اساس این گزارش، در چارچوب محور اول، ستاد توسعه نانو قصد دارد در سال ۱۴۰۵ بیش از ۶۰ پروژه توسعه محصول و توسعه کسب‌وکار را آغاز کند. این پروژه‌ها که افق اجرای آن‌ها ۲ تا ۳ سال پیش‌بینی شده، از مرحله تحقیقات مقدماتی تا دریافت مجوزهای لازم برای ورود به بازار را پوشش می‌دهند.

وی خاطرنشان کرد: بودجه برآورد شده برای اجرای این پروژه‌ها در سال ۱۴۰۵، حدود ۶ هزار میلیارد تومان است که مدل تأمین مالی آن به‌صورت ترکیبی خواهد بود: حدود ۵۰ درصد از طریق وام‌های بانکی، ۲۵ درصد از منابع خود شرکت‌ها و ۲۵ درصد از محل منابع دولتی (شامل حمایت‌های بلاعوض و اعتبار مالیاتی).

اولویت‌بندی حوزه‌های راهبردی: دارو، سلامت، نفت و انرژی در صدر

احمدوند تصریح کرد: در تخصیص پروژه‌ها به حوزه‌های مختلف، اولویت‌بندی ویژه‌ای صورت گرفته است. بر این اساس، بیشترین سهم پروژه‌ها به حوزه «دارو و سلامت» اختصاص یافته که شامل ۳۳ پروژه می‌شود. حوزه‌های «نفت و انرژی» با ۱۶ پروژه، «آب و کشاورزی» با ۹ پروژه و سایر حوزه‌ها از جمله تجهیزات عمران و هوش مصنوعی با ۶ پروژه در اولویت‌های بعدی قرار دارند.

۲۳ برنامه مکمل برای رشد اکوسیستم نانو

علاوه بر پروژه‌های توسعه محصول، ستاد نانو ۲۳ برنامه و پروژه مکمل را نیز در سال ۱۴۰۵ پیگیری خواهد کرد. این برنامه‌ها طیف وسیعی از فعالیت‌ها را در بر می‌گیرد؛ از شناسایی و هدایت استعدادهای جوان به سمت فناوری نانو (توسعه منابع انسانی)، تا تدوین استانداردها، نظارت بر بازار و کمک به رشد و توسعه شرکت‌های فعال در این حوزه.

سناریوهای متناسب با شرایط کشور؛ از محدودیت تا گشایش

دبیر ستاد نانو با اذعان به شرایط خاص اقتصادی و سیاسی کشور، بر آمادگی این ستاد برای مواجهه با سناریوهای مختلف تأکید کرد. برنامه سال ۱۴۰۵ بر مبنای سناریویی تدوین شده که محدودیت‌های احتمالی در تعاملات و تأمین منابع مالی را در نظر گرفته است. با این حال، در صورت فراهم شدن گشایش‌های بیشتر در نیمه دوم سال، طرح‌ها و برنامه‌ها بازطراحی خواهند شد تا بتوانیم از فرصت‌های جدید نهایت بهره را ببریم.

احمدوند ادامه داد: تمرکز اصلی ستاد نانو بر حوزه‌هایی است که بتوانند به کاهش ارزبری در اقلام مهم حوزه انرژی و سلامت کمک کنند یا برای کشور ارزآوری داشته باشند. به گفته وی، رویکرد ستاد در ارزیابی عملکرد نیز از سنجش شاخص‌های ورودی، فرایندی و خروجی‌های بلافصل مانند تعداد شرکت و محصول، به سمت سنجش اثرات واقعی و اقتصادی تغییر کرده است.

وی با اشاره به ارزیابی‌های انجام‌شده در سال‌های اخیر اظهار کرد: بر اساس محاسبات صورت‌گرفته، مجموع صرفه‌جویی ارزی حاصل از توسعه فناوری نانو در چند قلم راهبردی، به‌ویژه در حوزه انرژی و داروهای مرتبط با درمان سرطان، بیش از ۸ برابر کل سرمایه‌گذاری دولت در ۲۰ سال گذشته در حوزه توسعه فناوری نانو بوده است.

ارزآوری شرکت‌های نانویی از محل صادرات ۳ برابر کل سرمایه‌گذاری کشور

همچنین به گفته او، ارزآوری شرکت‌های نانویی از محل صادرات، حدود سه برابر کل سرمایه‌گذاری کشور در این حوزه طی دو دهه گذشته برآورد می‌شود.

هزار میلیارد تومان کاهش مصرف انرژی با محصولات نانویی در صنعت

دبیر ستاد توسعه فناوری نانو همچنین به اثرات این فناوری در صنعت اشاره کرد و گفت: برخی از محصولات نانویی نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی در صنایع داشته‌اند و بر اساس برآوردهای اولیه، تاکنون حدود یک‌هزار میلیارد تومان کاهش مصرف انرژی در صنایع به واسطه استفاده از این محصولات ثبت شده است. علاوه بر این، ورود محصولات جدید نانویی به بازار، به‌ویژه محصولاتی که قیمت پایین‌تری نسبت به نمونه‌های وارداتی دارند، موجب شده است که حدود ۱۸۰۰ میلیارد تومان کاهش هزینه برای بیمه‌ها نیز محاسبه شود.

احمدوند تأکید کرد: فناوری نانو از مرحله توسعه اولیه عبور کرده و اکنون وارد مرحله اثرات اقتصادی و اجتماعی شده است؛ به‌گونه‌ای که انتظار می‌رود در دهه سوم توسعه این فناوری، آثار آن به‌صورت چشمگیرتری افزایش یابد و نقش مؤثرتری در تقویت مؤلفه‌های اقتدار کشور ایفا کند.

بودجه پیشنهادی ستاد نانو برای سال ۱۴۰۵ حدود ۳۷۰ میلیارد تومان است

دبیر ستاد فناوری نانو و میکرو با اشاره به بودجه مصوب این ستاد برای سال آینده گفت: بودجه ستاد فناوری نانو برای سال ۱۴۰۵ حدود ۳۷۰ میلیارد تومان است، در حالی که برنامه‌های توسعه فناوری به منابع بسیار بیشتری نیاز دارد. بودجه ستاد نانو در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۳۰ میلیارد تومان بود که از این مبلغ حدود ۷۰ درصد (حدود ۲۵۰ میلیارد تومان) تخصیص یافت.

وی تأکید کرد که تلاش می‌شود هم بودجه اصلی ارتقا پیدا کند و هم از منابع دولتی دیگر و ظرفیت‌هایی مانند اعتبار مالیاتی استفاده شود تا بخشی از برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده محقق گردد.

نانو یک مقیاس است، نه یک دوره تاریخی

دبیر ستاد نانو در پاسخ به این پرسش که آیا «دوره نانو» به پایان رسیده است، توضیح داد: گفتن «دوره نانو گذشته» مانند این است که بگوییم «دوره پیشرفت، گذشته»؛ نانو یک مقیاس است که در حوزه‌های مختلف صنعتی کاربرد دارد. برای پیشرفت در سلامت، انرژی و عمران، استفاده از تغییر خواص در مقیاس نانو یک ظرفیت بزرگ محسوب می‌شود و هرچه تسلط علمی و فنی بیشتر شود، ظرفیت‌های بیشتری در این مقیاس شناسایی می‌شود.

احمدوند تأکید کرد: آنچه تاکنون از ظرفیت‌های مقیاس نانو استفاده شده، شاید کمتر از دو درصد یا حتی خیلی کمتر است و توسعه فنی این ظرفیت‌ها تا دهه‌ها ادامه خواهد داشت.

کل فروش سال ۱۴۰۳ حدود ۷ هزار میلیارد تومان بود/ میزان صادرات

وی درباره وضعیت صادرات محصولات نانویی اظهار کرد: در دو، سه سال گذشته حدود ۱۰ درصد از فروش محصولات نانو به بازار صادراتی اختصاص داشته و این سهم روند افزایشی داشته است؛ از حدود ۷ درصد به ۹ درصد و در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۰.۲ درصد رسید. به گفته احمدوند، کل فروش محصولات نانو در سال ۱۴۰۳ حدود ۷ هزار میلیارد تومان بود که حدود ۱۰ درصد آن معادل ۱۸۳ میلیون دلار صادرات بوده است.

دبیر ستاد نانو افزود: شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی به‌ویژه در حوزه نانو از نظر فنی قدرت رقابت با محصولات خارجی را دارند، اما مشکلاتی مانند نقل‌وانتقال مالی و مسائل لجستیکی، قیمت تمام‌شده را برای مشتری خارجی افزایش می‌دهد.

همکاری با ونزوئلا متوقف شد

دبیر ستاد نانو درباره همکاری‌های بین‌المللی این ستاد با کشور ونزوئلا گفت: سند توسعه فناوری نانو برای ونزوئلا تدوین شده بود، اما با تغییر شرایط سیاسی و به‌دلیل تمرکز دولت حاکم بر آن کشور فقط بر استخراج نفت، این برنامه ادامه پیدا نکرد.

وی افزود: در حال حاضر برای آمریکایی‌های حاکم بر ونزوئلا که فقط بر بخش نفت تمرکز دارند، برنامه همکاری مشترکی نداریم و منتظریم شرایط سیاسی آن کشور پایدار شود.

برخی شرکت‌های نانویی در جنگ اخیر آسیب دیدند/ ارزیابی خسارت‌ها انجام شده است

احمدوند در پاسخ به سوالی درباره آسیب‌های واردشده به شرکت‌های نانویی در جنگ اخیر گفت: در جنگ تحمیلی سوم، برخی از شرکت‌های نانویی نیز آسیب دیدند؛ برخی آسیب‌ها جزئی و برخی بیشتر بود. وی افزود: ارزیابی آسیب‌ها انجام شده و تلاش می‌شود از ظرفیت‌های قانونی وزارت صنعت برای جبران خسارت استفاده شود. دبیر ستاد نانو درباره اولویت‌های این ستاد در شرایط بحرانی گفت: برخی اولویت‌ها اعلامی نیست، اما اولویت‌های اصلی ستاد در شرایط عادی حوزه‌های سلامت، انرژی و کشاورزی است.

برنامه‌های دانش‌آموزی نانو ادامه دارد

احمدوند با اشاره به برنامه‌های دانش‌آموزی ستاد نانو گفت: این برنامه‌ها از سال ۱۳۸۰ همزمان با مطالعات اولیه نانو آغاز شده و همچنان ادامه دارد و تمرکز فعلی به‌دلیل نبود حضور دانش‌آموزان در مدارس، بر آموزش‌های برخط است. وی افزود: المپیاد ملی دانش‌آموزی و المپیاد بین‌المللی پیگیری می‌شود؛ دومین دوره المپیاد دانش‌آموزی و سومین دوره المپیاد دانشجویی برگزار خواهد شد.

دبیر ستاد نانو تأکید کرد که دبیرخانه دائمی هر دو رویداد در ایران است و با راهبری کشور پیش می‌رود.

تدوین استانداردهای بین‌المللی نانو با قدرت ادامه دارد

دبیر ستاد فناوری نانو و میکرو در پایان درباره تدوین استانداردها گفت: با وجود شرایط جنگی، تدوین استانداردهای ملی و بین‌المللی با قدرت پیش می‌رود و متخصصان به‌صورت آنلاین در جلسات سازمان ایزو حضور دارند و از پروژه‌ها دفاع می‌کنند. وی افزود: هرچند دفاع حضوری مؤثرتر است، اما در حال حاضر حدود پنج استاندارد بین‌المللی را در فرایند تدوین یا پیشرفت داریم.

احمدوند خاطرنشان کرد: مباحث ملی نیز با راهبری سازمان استاندارد انجام می‌شود و کار طبق روال گذشته پیش می‌رود.