برکت معنوی اعتکاف به واسطه اقتصاد خودکفای معتکفین؛ کنش جمعی خودگردان

خبرگزاری مهر، یادداشت مهمان_محمد حسین رضایی، پژوهشگر حوزه فرهنگ، در تحلیل اصالت یک پدیده اجتماعی، یکی از کلیدی‌ترین شاخص‌ها، بررسی ساختار اقتصادی و مدل تأمین مالی آن است. پدیده‌هایی که برای بقای خود کاملاً به بودجه‌های دولتی وابسته‌اند، همواره در معرض اضمحلال قرار دارند. مطابق داده‌های موجود در نظرسنجی از معتکفین در سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد، که ۸۶ درصد از معتکفین به طور کامل هزینه‌های مربوط به حضور سه روزه خود در مراسم را پرداخت نموده اند.

این عدد به روشنی بیانگر آن است که اقتصاد اعتکاف عمدتاً به صورت مردمی تأمین شده است. این واقعیت نشان می‌دهد که اعتکاف، علاوه بر این که یک تجربه معنوی محسوب می‌شود در یک برش کلان یک حرکت جمعی و جوشش بزرگ اجتماعی خودگردان است. شرکت‌کننده‌ای که هزینه اعتکاف خود را می‌پردازد، خود را بخشی از فرآیند برگزاری می‌داند. این حس سهیم بودن، به طور طبیعی حس مسئولیت‌پذیری و تعلق خاطر را به اوج می‌رساند.

در یک جامعه با حاکمیت دینی، همواره این خطر وجود دارد که مرز بین وظایف حاکمیتی و کنش‌های ایمانی مردم مخدوش شود. آمار ۸۶ درصدی مشارکت مالی، یک پاسخ قاطع به این دغدغه است. این واقعیت نشان می‌دهد که با وجود حمایت‌ها و تسهیل‌گری‌های حاکمیتی، بار اصلی اقتصاد این حرکت عظیم بر دوش خود مردم است. این یعنی بهترین و اصیل‌ترین نگهبانان دین و معنویت، خود مردم هستند که با اراده و هزینه شخصی، برای توسعه ارزش‌های الهی در جامعه سرمایه‌گذاری می‌کنند. این استقلال مالی، اعتکاف را به یک کنش اصیل ایمانی بدل می‌کند که در آن، مردم به عنوان متولیان و نگهبانان اصلی معنویت در جامعه عمل می‌کنند و اینچنین است که برکات معنوی آن نیز به شکلی گسترده‌تر جامعه را فرا می‌گیرد.