نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
لطفا پاسخ را به عدد انگلیسی وارد کنید:
مرا به خاطر بسپار
وحید ملتجی گفت: هوای نو» بسیار دقت میکند که قرار نیست فضای اکوسیستم هیئت را به هر قیمتی تغییر بدهیم.
به گزارش خبرنگار مهر، مهرواره هوای نو در سالهای اخیر توانسته است به معرفی هیئتهای شاخص کشوری با رویکردهای متفاوت بپردازد، رویدادی که به نظر می رسد در افق خود به دنبال ایده پردازی برای هیئتها است. رویدادی که امسال جهارمین فصل آن برگزار شده و هیئتهای پیشرو را به حامعه مخاطبین و عموم مردم معرفی میکند. در خصوص آینده نگری و ریل گذاری حرکت مهرواره با وحید ملتجی دبیر رویداد به گفتگو نشستیم که ماحصل آن را در ادامه میخوانید.
*جناب آقای ملتجی، شما بارها از افق ۱۴۴۰ و آیندهنگری در هیئات صحبت کردهاید. بفرمایید «هوای نو» دقیقاً چگونه میخواهد ریلگذاری هیئتها را از یک «محفل مناسبتی» به یک «نهاد اجتماعی پیشران» تغییر دهد؟
تغییر ریل طبیعتاً امری ابلاغی نیست؛ بلکه فرآیندی زمانبر است که با فرهنگ جامعه گره خورده است. برای این تحول، باید باورهایی را در فرهنگ جاری سازیم که بر اساس آنها، خودِ افراد تغییر را در نگاهشان لحاظ کنند؛ تغییری که ابتدا در نگرش ایجاد شده و سپس به رفتار سرایت میکند.
نقش «هوای نو» در این مسیر، ارائه محتوای متفاوت و انتخاب هوشمندانه رشتههاست. ما در قالب این رویداد و جشنواره، با تعریف و تفسیر جدیدی که از هیئت در رشتههای مختلف ارائه میدهیم و در نهایت با انتخاب هوشمندانه «پرچمداران» توسط داورانی که به این نگاه باور دارند، مسیر را هموار میکنیم. این یک سیر زمانبر است که طی آن، هیئت ها نسبت به آینده دغدغهمند شده، صاحب «تصویر آینده» میشوند و بر مبنای آن تصویر، اقدامات عملی خود را سامان میدهند.
*برخی معتقدند «جشنوارهای کردن» فضای هیئت ممکن است به اخلاص یا اصالت سنتی آن ضربه بزند؛ پاسخ شما به این دغدغه چیست؟
بله، این احتمال وجود دارد و اگر مراقبت نشود، ممکن است چنین اتفاقی بیفتد. البته مفهوم «اخلاص» مقوله متفاوتی است؛ اخلاص در هر شرایطی میتواند در معرض آسیب باشد و لزوماً حضور در یک کارزار یا رویداد به معنای از بین رفتن آن نیست. همانطور که برگزاری یک دسته عزاداری پرشکوه که مورد تمجید قرار میگیرد، لزوماً به معنای عدم اخلاص یا ریا نیست، حضور در رویداد هم چنین حکمی ندارد. شاید لازم است زاویه دیدمان را نسبت به اخلاص تغییر دهیم؛ کما اینکه یک عمل مستحبی در خلوت هم میتواند دچار آسیب شود.
بنابراین، ضربه به اخلاص یا سنت، بیش از آنکه به خودِ رویداد وابسته باشد، به نوع نگاه و انگیزه شرکتکنندگان برمیگردد. ما باید مراقبت کنیم که انتخاب یک «پرچمدار» به معنای نفی یا نادیده گرفتن دیگران نباشد. از سوی دیگر، رقابت در امور خیر امری پسندیده است و نباید به بهانه ترس از آسیب، از دیدن و معرفی کارهای خوب اجتناب کرد.
«هوای نو» به دنبال انتخاب و معرفی پرچمدارانی است که در عرصه فرهنگی امروز و آینده، مسیر درستتری را میپیمایند. این معرفی هیچ منافاتی با اخلاص یا سنتی بودن ندارد. گرچه خود واژه «سنتی بودن» نیز محل بحث و صحبت است، اساساً تقابل میان «سنت» و «فضای امروز» یا همان «مدرنیته» یک دوگانگی غلط است. ما در امتداد همان مسیر سنتی هستیم و از آن دانش انباشته بهره میبریم. «هوای نو» خودش را در امتداد هویت فرهنگی و دینی تعریف میکند، نه در مقابل آن. ما سنت را ارج مینهیم، اما «توقف در گذشته» را برنمیتابیم. اینکه تصور کنیم با همان زبانِ گذشته باید در دنیای امروز فعالیت کرد، محل تأمل و اختلاف است. پس بنابراین قرار دادن سنت در برابر مقتضیات انتقال فرهنگ در امروز و آینده، رویکرد درستی نیست.
* در فصل چهارم، شاهد اضافه شدن جایزه ویژه «ایرانِ اباعبدالله» هستیم. چه شد که به این طراحی رسیدید و مصادیق این جایزه دقیقاً شامل چه فعالیتهایی میشود؟
جایزه «ایران اباعبدالله» با هدف تجلیل از هیئتهایی طراحی شده است که در وقایع حساس اخیر، از جمله جنگ دوازدهروزه (ایران و اسرائیل) و جریان ناآرامیها و اغتشاشات، درک درستی از شرایط جامعه داشتند. این هیئتها در نقطه درست تاریخ ایستادند، در میدان حضور یافتند و برخلاف برخی که دچار تردید یا کنارهگیری شدند، با شجاعت به انجام کارهای تمیز فرهنگی پرداختند.
مصادیق این جایزه تمامی عرصههایی را در بر میگیرد که در آنها محتوای حق پیش برده شده است؛ از تبلیغات و فضاسازی هوشمندانه و برنامههای ویژه در هیئت گرفته تا تولیدات رسانهای، سخنرانی و مداحی. اما مهمتر از همه اینها، موضوع «اتحاد مقدس» است. وقایع اخیر فرصت بزرگی بود تا هیئت ها آغوش خود را برای همه مردم با سلیقههای مختلف باز کنند؛ هدفی که «هوای نو» چهار سال است بر آن پافشاری میکند.
ما به دنبال تمجید از هیئت هایی هستیم که به «فناوریِ در کنار هم قرار دادن مردم» دست یافتند؛ هیئت هایی که با خلق ادبیات جدید و تقویت روحیه «دعوتکنندگی»، توانستند چتر هیئت را بر سر همگان بگسترانند. جایزه «ایران اباعبدالله» به دنبال دیده شدن و توجه خاص به این حرکتهای وحدتآفرین و هوشمندانه است.
*بخش بینالملل در این دوره چه تفاوت محسوسی با دورههای قبل دارد؟
ما در حوزه بینالملل طبق یک برنامه چندساله، گامبهگام به سمتی حرکت میکنیم که فرهنگ «هوای نو» را در کشورهای دیگر طرح مسئله و تبیین کنیم. منظور از فرهنگ «هوای نو»، ترویج نگاه به «هیئت اجتماعی» است؛ نگاهی که البته متناسب با زیستبوم و چارچوب جغرافیایی هر کشور میتواند متفاوت باشد.
ما به دنبال این هستیم که هیئت را به عنوان یک نهاد اجتماعی معرفی کنیم که در تمام ابعاد زندگی مردم حضور دارد. هیئت صرفاً یک «برش زمانی» یا پاسداشتِ صرفِ مناسک نیست، بلکه جریانی است که با زندگی، دین و فرهنگ مردم عجین میشود. خاستگاه اصلی هیئت اجتماعی همین مطلب است.
سال گذشته در اولین گام، میزبان هیئت هایی از ۱۵ کشور بودیم که آغازگر مباحثه در این زمینه بود. امسال این بخش را توسعه دادهایم و علاوه بر هیئتهای سایر کشورها، فعالیتهای هیئتهای ایرانی در خارج از کشور و هیئتهای غیرایرانی مقیم ایران را نیز مدنظر قرار دادهایم. البته ادعایی بر رصد کامل تمامی هیئتهای جهان نداریم، بلکه تمرکز ما بر شناسایی این نوع تفکر و نگاه ویژه است. تفاوت عمده این دوره با سال گذشته، ارتقای این بخش از یک رشته به سه رشته است که نشاندهنده نگاه وسیعتر ما به حوزه بینالملل است.
* با توجه به تأکید ویژه شما بر نقش بانوان در دورههای اخیر، امسال چه بستر جدیدی برای دیده شدن مدیریت بانوان در هیئتها فراهم شده است؟
سیاست «هوای نو» از سال نخست بر پایه توجه جدی به حضور و بهویژه «ارادهورزی» بانوان در هیئت بنا شده است. منظور ما از ارادهورزی، فراتر از حضور صرف، یعنی نقشآفرینی جدی در طراحی، ایجاد، حفظ و بقای هیئت است. ما با استناد به نگاه مقام معظم رهبری در موضوع «الگوی سوم زن»، اگر بخواهیم این نگاه را در ساختار هیئت طراحی کنیم، به افقی متمایز از وضعیت موجود دست مییابیم؛ نگاهی که اکنون در حال بروز و ظهور در هیئتهاست.
این رویکرد در تمام ارکان مهرواره «هوای نو» جاری است؛ از طراحیهای اولیه که با نگاه زنانه همراه بوده تا حضور جدی بانوان در شوراهای برنامهریزی. بدون اغراق، امروزه یکسوم از تصمیمگیرندگان هوای نو (در شوراها و تیمهای داوری) از بانوان هستند و این حضور، نه یک اقدام تشریفاتی به معنای (زینت المجالس) بلکه ناشی از یک باور واقعی است؛ چرا که معتقدیم زنان موتور پیشران جامعه هستند.
تفاوت محسوس امسال نسبت به سال گذشته در تفکیک رشتههاست. ما در بخش ارکان هیئت، برخی رشتهها را کاملاً مستقل و ویژه بانوان طراحی کردهایم. در محورهایی نظیر «سخنران»، «ستایشگر» و «مدیر هیئت»، رشتههای جداگانهای برای آقایان و خانمها در نظر گرفته شده است. هدف ما این بود که نقشآفرینی و نگاه زنانه در هیئت بهصورت جدیتر دیده شود و هنگام بررسی و داوری، این فعالیتها بهصورت تخصصی و مستقل مورد ارزیابی قرار گیرند.
*بعد از برگزاری سه دوره، آیا خروجی ملموسی دارید که نشان دهد نگاه مردم یا رسانهها به هیئت واقعاً تغییر کرده است؟
تطبیق معارف نهجالبلاغه بر آیه ۳۰ سوره فصلت نشان میدهد که «استقامت» تنها یک واژه نیست، بلکه یک «دکترین عملیاتی» برای اداره جامعه و ساخت فرهنگ است.
شاید بسیاری از گرفتاریها ناشی از تنگ گرفتن دایره مفهومی ارزشهاست؛ تنگنظریای که گاه برای اصلاح آن مجبور به عدول از ارزشها شدهایم، نه توسعه و گسترش دامنه آنها.
«مردم» صرفا مخالفانِ چشمانتظار موشکهای بیگانه نیستند؛ بلکه شامل مدافعان کشور در شبهای پرالتهاب و همچنین اکثریتِ خاموش و گستردهای است که با هرگونه جنگ و خدشهدار شدن تمامیت ارضی مخالفند.
فعالان عرصه هیئات مذهبی کشور در پیامی در پاسخ به اولین پیام رهبر انقلاب لبیک گفتند.
Δ