راه‌هایی را امتحان کن که در حالت عادی هرگز به سراغشان نمی‌ رفتی

خبرگزاری مهر-گروه دین، حوزه و اندیشه:آیا تابه‌حال طعم «زندگی با یک آیه» را چشیده‌اید؟ آن لحظه‌ای که در کورانِ یک سختی، آیه‌ای ناگهان در قلبتان می‌نشیند و تمام اضطراب‌ها را می‌شوید. یا در میانۀ یک دوراهیِ سرنوشت‌ساز، کلامی از قرآن همچون چراغی پُرنور مسیر پیش رو را روشن می‌کند؛ آیه‌ای که دیگر فقط متنی بر روی کاغذ نیست، بلکه به یک دوست صمیمی، یک مشاور حکیم و پناهگاهی امن تبدیل می‌شود. این تجربه همان اِکسیری است که روح را در هیاهوی دنیای امروز زنده نگه می‌دارد.

«نهضتِ زندگی با آیه‌ها» برآمده از همین باور است؛ باوری که می‌گوید قرآن، کتابِ زندگی در متنِ میدان است، نه صرفاً کتابی برای نهادن در کُنجِ طاقچه. اکنون، برای سومین سالِ پیاپی، این نهضت سی آیۀ منتخب را به‌عنوان سی شاه‌کلید برای گشودنِ قفل‌های ذهنی و رفتاریِ جامعۀ امروز، محور حرکت خود قرار داده است و کتابی که پیشِ روی شماست، عصاره‌ای از این حرکت و تلاشی برای تجهیز شما در کارزار بزرگِ امروز است.

این کارزار، میدان نبردش نه فقط خاک‌ریزهای خاکی، که قلب‌ها و ذهن‌های ما و اطرافیانمان است. جنگ، جنگ روایت‌هاست؛ نبردی میان روایتِ امید و یأس، روایتِ عزت و تسلیم. خداوند از همۀ ما که با کتابش آشنا شده‌ایم، پیمانی گرفته است:لَتُبَیِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَکْتُمُونَهُ؛ «باید آن را برای مردم بیان کنید و کتمانش نکنید». این کتاب به شما کمک می‌کند تا ابتدا جان خود را از زلال وحی سیراب کنید و سپس، سفیر این آیه‌ها برای اطرافیانتان شوید و این پیام‌ها را به گوش جان دیگران نیز برسانید. این کتاب، یک جعبۀ مهمات فکری و معنوی برای شماست تا در این «جهاد تبیین»، با دلی قرص و بیانی رسا، وارد میدان شوید.

آیه سی ام

فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا/انشراح آیات ۵ و ۶

پس بی‌تردید همراه سختی، آسانی است. [آری] بی‌تردید همراه سختی، آسانی است.

اگر این‌گونه است چرا در سختی‌ها ناآرامیم؟!

آن لذت «دیدی تونستم؟»‌، آن شیرینی «خودمم فکرش رو نمی‌کردم»، فقط وقتی درست‌حسابی زیر زبانت مزه می‌کند که با تمام وجود، همۀ سختی‌ها را به جان خریده باشی، که فداکارانه و بی‌چشم‌داشت صبر و حوصله به خرج داده باشی. یادت باشد آسانی، ایستگاه پایانی قطار رنج نیست؛ هم‌سفر تو در کوپۀ سختی‌هاست. از مادری بپرس که لذتِ شب‌بیداری‌هایش را جز با لبخند نوزادش نمی‌فهمد. از آن بخشنده‌ای بپرس که شیرینیِ سخاوت را، در همان تلخیِ دل‌کَندن از مالش می‌چشد. بله، این قاعدۀ دنیاست؛ آسانی، در آغوشِ همین سختی‌ها نفس می‌کِشد.

گیرکردن در یک مسئلۀ پیچیده، یک گفت‌وگوی تلخ با عزیزترین فرد زندگی، یک بحران مالی غیرمنتظره، خبر اخراج از محل کار، یک بیماری ناگهانی، یک شکست عاطفی… با شنیدن این کلمات، معمولاً چه تصویری در ذهن‌مان شکل می‌گیرد؟ برای اغلب ما، پاسخ یکسان است: دیوار، بن‌بست، اضطراب و شاید پایان یک داستان.

قرآن قانون شگفت‌انگیزی از قوانین هستی را به ما یادآوری می‌کند تا نگاهمان را به کل داستان تغییر دهیم: <فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا> (شرح/۵ و ۶)؛ «پس قطعاً با هر سختی، آسانی است. آری، قطعاً با هر سختی، آسانی است.»

شاه‌کار این آیه در کلمۀ «مَعَ» (همراه با) نهفته است. خداوند نمی‌گوید صبر کن تا این دوران تمام شود و روزهای خوب از راه برسند. او می‌گوید آسانی و گشایش، بستۀ جداگانه‌ای نیست که بعداً به دستت برسد؛ بلکه همراه خودِ سختی است. «یُسر» در دلِ «عُسر» زندگی می‌کند.

با این نگاه، آن فهرست ترسناک اول متن، تبدیل به فهرستی از فرصت‌ها می‌شود:

گیرکردن در یک مسئله، دیگر بن‌بست نیست؛ بلکه فرصتی است برای نگاه‌کردن به مسئله از زاویه‌ای کاملاً جدید. این قفل، تو را مجبور می‌کند راه‌هایی را امتحان کنی که در حالت عادی هرگز به سراغشان نمی‌رفتی؛ این یعنی «نوآوری».

یک دعوای تلخ، دیگر پایان رابطه نیست؛ بلکه فرصتی طلایی است برای فهمیدن ریشه‌ای‌ترین نیازهای طرف مقابلت که هرگز در آرامش به زبان نمی‌آورد.

یک مشکل اقتصادی، دیگر بدبختی نیست؛ بلکه یک کلاس فشرده مدیریت منابع و یک توفیق اجباری برای حذف هزینه‌های اضافی، فعال‌کردن خلاقیت برای درآمدزایی، و یادگیری هنر مدیریت مالی برای یک عمر است.

اخراج از یک کار، دیگر پایان دنیا نیست؛ بلکه فرصتی برای یادگیری مهارتی جدید است که همیشه عقب می‌انداختی، یا آزادی برای شروع کسب‌وکار خودت و تبدیل‌شدن به همان کسی است که آرزویش را داشتی.

این دو آیه به ما نمی‌گویند سختی وجود ندارد؛ بلکه به ما یک نشانی دقیق می‌دهند. نشانی «راحتی» و «گشایش»، جای دوری نیست، بلکه دقیقاً در قلب همان چالش و درد و سختی است. این هنر زندگی با قرآن است؛ همان جملۀ معروف حاج قاسم سلیمانی: «میزان فرصتی که در تهدیدها هست، در خودِ فرصت‌ها نیست؛ به‌شرطی که نترسیم و نترسانیم.» تاریخ انقلاب اسلامی، گواه زندۀ این آیه است. بله، «سنّت الهی این است که <فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا>. اگر سختی‌ها را تحمّل کردید، خدای متعال درهای فَرَج را خواهد گشود. اگر مجاهدت در راه خدا را بر جسم و نفس خودتان هموار کردید، خدای متعال روشنایی فَرَج را به شما نشان خواهد داد.»[۱]

عمل و زندگی با آیه

_ این آیه را بنویس و روی میز کار یا آینه‌ات بچسبان؛ این کدِ عبور تو از بحران‌هاست.

_ باور داشته باش که هر تحریم اقتصادی، یک تولد برای خودکفایی و نوآوری است.

_ به‌جای شکایت از تحریم و تهدید، آن را به یک پروژه برای شکار فرصت‌های جدید تبدیل کن.

_ روایت‌گر «هزینه» سختی‌ها نباش؛ راوی «دستاوردهایی» باش که از دل همان سختی‌ها متولد شده است.

_ وقتی وسط بحرانی، به‌جای جملۀ «چرا من؟» بپرس: «فرصت پنهان در این مشکل چیست؟»

_ از مطالعۀ آن درس پیچیده نترس؛ فهم عمیق، پاداش کلنجاررفتن با همان سختی است.

_ از آن طرح سخت کاری فرار نکن؛ کلید رشد شغلی‌ات در دل همان چالش است.

[۱]. «بیانات مقام‌معظم‌رهبری در دیدار جمعی از ایثارگران و خانواده‌های شهدا»، ۲۹/۰۵/۱۳۷۶.