از تماشای حیرت هنری در موزه هنرهای معاصر تا زیست صلح در شاهنامه فردوسی

به گزارش خبرگزاری مهر، چهارمین نشست از سلسله نشست‌های «هنر و تاب‌آوری» با عنوان «جنگ، فلسفه و زیباشناسی امر خلاق»، عصر سه‌شنبه ۲۲ اردیبهشت در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد.

در این نشست، رامین حیدری فاروقی فیلمساز و مدرس فلسفه هنر به سخنرانی پرداخت و دیدگاه‌های خود را درباره نسبت جنگ، فلسفه، هنر و خلاقیت مطرح کرد.

حیدری فاروقی سخنان خود را با نقد تصور رایج از «آرامش در طبیعت» آغاز کرد و گفت: ما هرگز در طبیعت آرام نگرفته‌ایم. انسان در برابر سلطه طبیعت، به غارها پناه برد و هنر را برای رهایی از سلطه‌گری و ترس آفرید.

وی با تمایز قائل شدن میان «ترس» و «هراس»، هنر را رویارویی شجاعانه با هراس دانست و افزود: هنر به انسان اجازه می‌دهد به جای مصرف‌کننده، افزاینده هستی باشد و لحظاتی فراتر از زمان و مکان خلق کند.

حیدری فاروقی در بخش دیگری از سخنان خود به پیکاسو و مسئله نیت هنرمند اشاره کرد و گفت: پیکاسو در تفسیر کاراکترهای اثرش می‌گوید «خواستم» اما حقیقت این است که هنرمند به نیت آگاهانه خود پی نمی‌برد و آنچه رخ می‌دهد بر اساس «بروز» است نه برنامه‌ریزی پیشین.

وی تأکید کرد که اگر مخاطب معانی مشخصی به مؤلفه‌های یک نقاشی نسبت دهد، ممکن است به حقیقت نزدیک شود اما هرگز به نیت هنرمند در جان‌بخشی به آن اثر دست نمی‌یابد، چون خود هنرمند هم از نیت نهایی خود آگاه نیست و پس از خلق اثر است که می‌نشیند و آن را تماشا می‌کند.

این فیلمساز، سپس به نسبت هنر و جنگ پرداخت و عنوان کرد: جنگ را نمی‌توان به طور کامل گزارش کرد. هنر، انسان را افشا می‌کند. هنر از تناقض‌ها، تناسب می‌سازد و به ما یادآوری می‌کند که ما آن چیزی نیستیم که دیگران از ما ساخته‌اند. صلح یک امر خلاقانه است و هر بار باید از نو خلق شود.

وی در ادامه به فرآیند فهم اثر هنری پرداخت و با اشاره به بیتی از حافظ گفت: فهم اثر هنری، حل کردن یک معادله ریاضی نیست. هنر دعوت به تفسیر است، نه درک فوری. اگر نفهمیدید، به شگفتی بسنده کنید. حیرت بورزید. فهمیدن نیازمند توجه و زمان است و امری بین‌اذهانی و تعاملی محسوب می‌شود.

حیدری فاروقی در پایان با نقد فضای رقابتی و مقایسه‌ای در زندگی روزمره، بر ضرورت «غیرقابل مقایسه بودن» تأکید و بیان کرد: هنر به ما می‌گوید بشو آنچه هستی، بدون آنکه خود را در مسابقه و مقایسه با دیگران فرسوده کنی. کار هنر و فلسفه، تن ندادن به سلطه و مصرف‌گری است. انسان شگفت‌انگیز کسی است که قواعد را برهم می‌زند و بر جهان می‌افزاید.

بر این اساس، پنجمین نشست از سلسله نشست‌های «هنر و تاب‌آوری» با عنوان «شاهنامه و تاب‌آوری» نیز به مناسبت روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، عصر امروز چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت ساعت ۱۵ در کتابخانه موزه هنرهای معاصر تهران برگزار می‌شود.

در این نشست، محمدامیر جلالی مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی با موضوع «زیست‌مان معنای صلح از شاهنامه فردوسی تا نصیحةالملوک سعدی» سخن خواهد گفت. یامان حکمت استاد ادبیات فارسی و مدرس پیشین دانشگاه کابل به تحلیل روانشناختی قدرت، جنون و تاب‌آوری در شاهنامه می‌پردازد. ماندانا تیشه‌یار عضو هیئت علمی گروه مطالعات آسیایی دانشگاه علامه طباطبائی، آداب جنگ و صلح ایرانیان را به روایت شاهنامه و مهری بهفر استاد ادبیات فارسی و شاهنامه‌پژوه، نقش صلح در روایت‌های شاهنامه را بررسی خواهد کرد.

همچنین، رویداد «هم‌نوایی ۳؛ موسیقی در موزه» نیز با حضور نوازندگانی چون عرفان خزائی – سه‌تار، علی عبدی – نی، کسری سلطانی – کمانچه و آیلین داداش‌زاده – قانون، با مدیریت اجرایی میلاد آقایی، چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت، ساعت ۱۷ در سرسرای موزه هنرهای معاصر تهران به اجرای برنامه خواهند پرداخت. حضور برای عموم در این مراسم آزاد است.