روایت شهادت یک خانواده پنج نفره در جوادیه؛ خالکوبی‌ که نام مستند شد!

مینا قاسمی‌زواره، کارگردان مستند در گفتگو با خبرنگار مهر درباره پروژه جدید خود گفت: در جنگ رمضان با دوستان گروه‌مان که سال‌ها با هم کار می‌کنیم، جلسه‌ای داشتیم و درباره اینکه این روزها چه کاری باید انجام دهیم، صحبت کردیم. هرکدام از بچه‌ها با تمام وجود پای کار آمدند و چند پروژه تعریف کردیم و کار را شروع کردیم. یکی از پروژه‌ها که رو به اتمام است و روزهای پایانی ضبط را سپری می‌کنیم، «فرزند ایران» نام دارد و درباره شهدای منطقه جوادیه است. زمانی که کلانتری ۱۱۸ محله جوادیه مورد اصابت قرار گرفت یک خانواده پنج‌نفره به شهادت رسیدند و تنها یک نفر از آنها بازمانده است. به‌نوعی در این مستند روایت خانواده‌های قربانی جنگ را روایت می‌کنیم که کاملاً معمولی هستند. این خانواده شغلشان کارگری بوده و یک خانواده متوسط رو به پایین بودند. اکنون یک پسر ۲۰ ساله از این خانواده مانده که با مشکلات زندگی دست و پنجه نرم می‌کند.

وی عنوان کرد: بخشی از این مستند در جنگ، بخشی در معراج شهدا، بهشت زهرا (س)، پزشکی قانونی و منزل یکی از بستگان شهدا فیلمبرداری شده است.

کارگردان «کد ۷۰۰» درباره چالش‌های ارتباط گرفتن با این خانواده بیان کرد: ارتباط گرفتن با این خانواده بسیار سخت بود، زیرا فضای ذهنی آنها خیلی به شهادت نزدیک نبود و اصلاً این تصور را برای خودشان نداشتند که روزی چنین بلایی سرشان بیاید و بسیار از فضای جنگ دور بودند. در واقع گفتگو با آنها خیلی سخت بود. به همین دلیل ما بخشی از فیلم را به عنوان مشاهده‌گر ضبط کردیم و بعد از ۲ ماه تازه به آنها نزدیک شدیم.

این مستندساز اظهار کرد: در ۲ جنگ اخیر ما در همه اقشار جامعه شهید دادیم و فقط افراد خاص و مذهبی نیستند. برخی از خانواده‌ها هرگز فکر نمی‌کردند چنین اتفاقی برایشان بیفتد. خانواده «فرزند ایران» نیز مانند بسیاری از مردمی هستند که ما در اطرافمان می‌بینیم و شاید حرف‌ها و سبک زندگی آنها متفاوت از چیزی باشد که ما پیش‌تر به عنوان خانواده شهید در ذهن داشتیم. این اتفاق کاملا در تصویر مشهود است و تلاش نمی‌کنیم با گفتگو این مسئله را به تصویر بکشیم.

وی تاکید کرد: ما خیلی تلاش نمی‌کنیم که چیزی را صحنه‌سازی کنیم. من بسیار به سینمای مشاهده‌گر در فیلم‌هایم اعتقاد دارم به همین دلیل سعی نمی‌کنم چیزی را در صحنه تغییر دهم. این رویکرد کاملاً در کار مشهود است.

کارگردان مستند «آن شب» درباره چالش‌های یک خانم برای ساخت مستند در بحران توضیح داد: مسئله فیلمسازی در بحران به طور کلی خیلی سخت و پیچیده است؛ اگر تجربه نداشته باشید و ویژگی‌های مختص چنین فعالیتی را نشناسید، نمی‌توانید کار کنید. به همین دلیل در جنگ اخیر خیلی از همکاران خانم و آقای ما تصمیم گرفتند کار نکنند یا شرایط برایشان فراهم نشد. برای یک خانم در وضعیت بحران، به‌ویژه در جنگ، شرایط امنیتی خاص‌تر بود و در فضایی که بسیار خشن و مردانه است، حضور یک خانم با دوربین چندبرابر سخت‌تر است.

قاسمی زواره درباره انتخاب عنوان فیلم گفت: عنوان «فرزند ایران» از روی خالکوبی روی دست یکی از شهدا الهام گرفته شده است.

وی ادامه داد: در جاهایی من به عنوان کارگردان نمی‌توانستم در صحنه حضور پیدا کنم و مجبور بودم فقط فیلمبردار را برای ضبط بفرستم. بارها می‌خواستم وسط کار پروژه را رها کنم، زیرا دلسرد می‌شدم یا نگران این بودم که به دلیل محدودیت‌ها نتیجه کار خوب نباشد اما تجربه نشان داده با صبوری و استمرار می‌توان کار را انجام داد و «کار نشد ندارد».

قاسمی زواره در پایان درباره پخش مستندش گفت: «فرزند ایران» یک مستند بلند است و چون روایت دراماتیک دارد، سعی داریم آن را به جشنواره «سینماحقیقت» برسانیم. این مستند گزارشی یا خبری نیست که پخش سریعی نیاز داشته باشد و همچنین فیلم شاید برای تلویزیون مناسب نباشد به همین دلیل سعی کردیم در نوع روایت، سینمایی‌تر عمل کنیم تا مناسب جشنواره‌های داخلی و خارجی باشد. همچنین سعی کردیم به زیرلایه‌های انسانی بپردازیم، زیرا هر آدمی غربت، از دست دادن، فقدان و قربانی جنگ بودن را درک می‌کند و ما هم سعی کردیم به این مسائل بپردازیم تا فیلم در خارج از کشور با مخاطب خارجی نیز ارتباط برقرار کند.