خسروپناه:آثار آیت الله مکارم شیرازی ظرفیت تبدیل شدن به نظام فکری دارند

به گزارش خبرنگار مهر، حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه پیش از ظهر چهارشنبه در مراسم رونمایی از مجموعه «منظومه فکری آیت‌الله‌العظمی مکارم شیرازی» که در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی قم برگزار شد، با قدردانی از آیت‌الله مکارم شیرازی و پژوهشگران این طرح اظهار کرد: آغاز این پروژه با اجازه و حمایت ایشان ممکن شد و با همراهی گروهی از اساتید و محققان حوزه علمیه به مرحله اجرا رسید.

وی افزود: برخلاف برخی برداشت‌ها، این مجموعه صرفاً گردآوری مقاله نیست، بلکه بر پایه طراحی نظام‌مند علمی و با هدف تبدیل آثار متنوع یک مرجع تقلید به یک منظومه فکری منسجم تدوین شده است.

خسروپناه ادامه داد: در مرحله نخست، حدود یک سال کامل تمامی آثار فقهی، اصولی، تفسیری و معرفتی آیت‌الله مکارم شیرازی مورد مطالعه و بررسی دقیق قرار گرفت تا امکان ترسیم ساختار علمی این مجموعه فراهم شود.

وی با اشاره به روند طراحی ساختار اثر تصریح کرد: پس از بررسی کامل منابع، مدخل‌های علمی مشخص شد و برای هر مدخل نیز چارچوب دقیق پژوهشی و مسیر ورود و خروج مباحث تعیین گردید و این فرآیند زیر نظر مستمر شورای علمی انجام شد.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی خاطرنشان کرد: بخشی از نویسندگان این مجموعه از شاگردان آیت‌الله مکارم شیرازی و بخشی دیگر از پژوهشگران آشنا با آثار ایشان بودند که با همکاری یکدیگر این پروژه علمی را به سرانجام رساندند.

وی افزود: بخش نخست این مجموعه به شخصیت علمی، سلوک فردی و اجتماعی و زیست‌نامه علمی این مرجع تقلید اختصاص دارد که در سه فصل تدوین شده و ابعاد مختلف زندگی علمی، خدمات فرهنگی و اجتماعی و نقش‌آفرینی‌های سیاسی ایشان را شامل می‌شود.

خسروپناه با اشاره به اهمیت این بخش گفت: این قسمت در واقع الگویی برای مسیر «چگونه زیستن علمی» و «چگونه رسیدن به مرجعیت» برای طلاب و پژوهشگران ارائه می‌دهد و بخش‌هایی از نقش ایشان پیش و پس از انقلاب اسلامی از جمله مشارکت در تدوین قانون اساسی را تبیین می‌کند.

وی در ادامه با تشریح بخش دوم مجموعه اظهار کرد: این بخش با عنوان منطق اسلام‌شناسی شامل مباحث معرفت‌شناسی و روش‌شناسی‌های مختلف همچون روش اجتهادی، تفسیری، کلامی و تاریخی است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر اهمیت روش‌شناسی در فهم علوم اسلامی گفت: آشنایی با روش اجتهادی عالمان برجسته می‌تواند مسیر دستیابی به اجتهاد را برای طلاب هموارتر و دقیق‌تر سازد.

وی افزود: یکی از بخش‌های مهم این مجموعه، تبیین روش اجتهادی آیت‌الله مکارم شیرازی است که در قالب حدود صد صفحه ارائه شده و ساختار گام‌به‌گام استنباط فقهی ایشان در آن تشریح شده است.

خسروپناه خاطرنشان کرد: جلد نخست این اثر شامل سه بخش و ۲۰ فصل است و موضوعاتی همچون خداشناسی، دین‌شناسی، قرآن‌شناسی، حدیث‌شناسی، انسان‌شناسی، نبوت، امامت، مهدویت، دنیاشناسی و آخرت‌شناسی را در بر می‌گیرد.

وی ادامه داد: در این مباحث علاوه بر محتوای معرفتی، نکات روش‌شناسانه نیز مورد توجه قرار گرفته و به‌عنوان نمونه در بخش قرآن‌شناسی، روش تفسیری و در بخش حدیث‌شناسی، رویکرد حدیثی این مرجع تقلید بررسی شده است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به جلد دوم این مجموعه گفت: این جلد با محوریت نظام‌های رفتاری و منشی اسلام تدوین شده و موضوعاتی همچون عبادت، اخلاق، فقه، تربیت، تبلیغ، عرفان و سبک زندگی اسلامی را در بر می‌گیرد.

وی افزود: آیت‌الله مکارم شیرازی حتی در دوران مرجعیت نیز فعالیت‌های تبلیغی خود را متوقف نکردند و در شهرهای مختلف به برگزاری جلسات پرسش و پاسخ برای جوانان و تبیین مسائل اعتقادی اهتمام داشتند.

خسروپناه با اشاره به تجربه شخصی خود اظهار کرد: آثار این مرجع تقلید در دوران نوجوانی نقش مهمی در پاسخ به شبهات فکری نسل جوان داشته و بسیاری از جوانان با بهره‌گیری از تفسیر نمونه مسیر فکری خود را شکل داده‌اند.

وی ادامه داد: در این مجموعه، موضوع «تعلیم و تربیت و تبلیغ اسلامی» به‌صورت نظام‌مند طراحی شده و نشان‌دهنده پیوند عمیق میان تبلیغ دینی و نظام تربیتی در اندیشه ایشان است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به بخش پنجم این اثر گفت: در این بخش نظام‌های اجتماعی اسلام از جمله نظام خانواده، فرهنگ، سیاست، اقتصاد، حقوق، سلامت، امنیت و دفاع بر اساس دیدگاه‌های فقهی این مرجع تقلید تبیین شده است.

وی افزود: در میان این مباحث، نظام خانواده اسلامی به‌تنهایی ظرفیت یک اثر مستقل علمی را دارد و با دقت و حساسیت ویژه‌ای تدوین شده است.

خسروپناه همچنین اظهار کرد: در بخش نظام سلامت، ابعاد مختلف سلامت جسمی، روحی، معنوی و حتی جنسی مورد توجه قرار گرفته که کمتر در آثار مشابه به آن پرداخته شده است.

وی درباره بخش پایانی مجموعه گفت: این بخش با عنوان نظام غایی اسلام به موضوعاتی همچون عدالت، رفاه اجتماعی، پیشرفت، تمدن اسلامی، حیات طیبه، کمال و قرب الهی اختصاص دارد.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: این مجموعه در مجموع شامل ۴۰ مدخل علمی نظام‌مند است که تلاش دارد منظومه‌ای کامل از اندیشه آیت‌الله مکارم شیرازی را در سطوح مختلف معرفتی، رفتاری و اجتماعی ارائه دهد.

وی با بیان اینکه تدوین این اثر حاصل چندین سال تلاش مستمر پژوهشی بوده است، افزود: پژوهشگران این پروژه به‌صورت مداوم و فشرده از صبح تا شب بر روی تدوین و تکمیل این مجموعه فعالیت داشته‌اند.

خسروپناه در پایان با دعوت از اندیشمندان برای نقد علمی این اثر اظهار کرد: انتظار می‌رود این مجموعه در نسخه‌های بعدی با بهره‌گیری از نقدهای تخصصی تکمیل شود و همچنین قابلیت ترجمه به زبان‌های مختلف از جمله عربی، انگلیسی و مالایی را دارد تا در سطح جهان اسلام و حتی فراتر از آن مورد استفاده قرار گیرد.