روایت گم‌شده از زنان انقلاب؛ نقش بانوان در حفظ انسجام اجتماعی

خبرگزاری مهر، گروه جامعه؛ در سال‌های اخیر، مسئله تولید روایت‌های واقعی و مستند از نقش زنان و مردم ایران در انقلاب اسلامی و تحولات اجتماعی کشور، به یکی از چالش‌های اصلی عرصه فرهنگی و رسانه‌ای تبدیل شده است. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که ضعف در سیاست‌گذاری و نگاه سطحی به روایت‌پردازی، موجب شده تصویر واقعی از حضور و نقش زنان در تاریخ معاصر به درستی منعکس نشود و بخشی از ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی جامعه مغفول بماند.

زهرا ابوالحسنی، فعال حوزه زنان و خانواده در گفتگو با خبرنگار مهر در خصوص وضعیت موجود در تولید روایت از انقلاب و نقش زن در این فرآیند، شرایط فرهنگی کنونی کشور را «خاکستری» توصیف کرد و گفت: تنها ۱۰ تا ۱۵ درصد از جامعه و نهادهای مرتبط با سیاست‌گذاری فرهنگی و رسانه‌ای توان واقعی در تولید و انتقال روایت صحیح از زنان و مردم ایران دارند. این رقم محدود، بیانگر تأثیر مستقیم سیاست‌گذاری‌های فرهنگی و رسانه‌ای در شکل‌دهی به روایت‌ها و فهم عمومی از جامعه است.

ابوالحسنی با اشاره به چالش‌های موجود در سیاست‌گذاری فرهنگی اظهار داشت: سیاست‌گذاری‌ها در حوزه روایت‌پردازی مردم ایران هنوز با چالش‌های جدی مواجه است و بسیاری از نهادهای فرهنگی و رسانه‌ای، از جمله دولت و قوه مجریه، درک درستی از مسئله و اهمیت آن ندارند. به گفته وی، تولید روایت از مردم، به‌ویژه زنان ایرانی، هنوز در نگاه سیاست‌گذاران به عنوان مسئله‌ای راهبردی و حیاتی در دستور کار قرار نگرفته و اغلب در سطحی حاشیه‌ای و آرمانی دیده می‌شود.

این فعال حوزه زنان تأکید کرد: وقتی سیاست‌گذاران، به این امر توجه نکنند طبیعی است که ظرفیت‌های واقعی روایت‌پردازی و انتقال حقیقت از جامعه نادیده گرفته شود. این دیدگاه باعث شده روایت‌های موجود از زنان و مردان ایرانی غالباً محدود و گمراه‌کننده باشد و تصویر واقعی حضور مردم در رویدادهایی چون انقلاب و دفاع مقدس به درستی منتقل نشود.

وی ادامه داد: زنان ایرانی همواره نقش پشتیبان و اثرگذار در تحولات جمعی و حرکت‌های اجتماعی داشته‌اند، اما این نقش به دلیل سیاست‌گذاری‌های ناقص و تمرکز بر روایت‌های محدود، کمتر شناخته شده است. هرگونه روایت از مردم ایران که به فهم درست از نقش زنان و مردان در عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی کمک کند، باید بر پایه تحقیق، مشاهده و شواهد عینی باشد.

ابوالحسنی با اشاره به مطالعات میدانی اخیر گفت: پژوهش‌ها نشان می‌دهد مقاومت مردم، به‌ویژه در تهران، از پایه‌ای دینی و انقلابی برخوردار است. زنان و مردان ایرانی در بحران‌ها و رخدادهای اخیر با ایمان و پایمردی، نقشی تعیین‌کننده در حفظ انسجام اجتماعی و تقویت اراده ملی ایفا کرده‌اند.

وی هشدار داد که اگر این واقعیت‌ها به درستی روایت نشوند، هم تصویر غلطی از جامعه ارائه خواهد شد و هم ظرفیت‌های راهبردی برای پیشبرد اهداف انقلاب از دست می‌رود.

وی افزود: یکی از دلایل اصلی غفلت از تولید روایت واقعی از مردم، تصور نادرست سیاست‌گذاران از جامعه است. در حالی که پژوهش‌های عمیق نشان می‌دهد اکثریت جامعه، حتی زنان و نوجوانان، آماده مشارکت در تحولات اجتماعی و ملی هستند.

ابوالحسنی در ادامه خاطرنشان کرد: تجربه‌های میدانی نشان می‌دهد زنان در تعاملات اجتماعی با احترام و پایمردی نظرات خود را بیان می‌کنند و هیچ حالت تهاجمی از خود نشان نمی‌دهند. این یافته‌ها نشان می‌دهد روایت‌های غالب و منفی از مردم، به‌ویژه زنان، واقعی نیست و باید مورد بازنگری جدی قرار گیرد.

وی با استناد به بررسی‌های پژوهشکده‌ها و پیمایش‌های میدانی افزود: مقاومت و مشارکت مردم در جریان‌های سیاسی و اجتماعی، به‌ویژه در دوران انقلاب و دفاع مقدس، ریشه‌ای دینی و مذهبی دارد و برخلاف برخی روایت‌های عمومی، مردم ایران همچنان پای کار نظام و انقلاب هستند.

ابوالحسنی در پایان تأکید کرد: اصلاح و بازسازی روایت موجود از زنان و مردان ایرانی نه فقط وظیفه‌ای فرهنگی، بلکه ضرورتی راهبردی است که می‌تواند در تقویت مشروعیت و ظرفیت‌های اجتماعی کشور نقش مهمی ایفا کند. او خواستار توجه بیشتر سیاست‌گذاران به ظرفیت‌های واقعی جامعه و تولید روایت‌های مستند، معتبر و واقعی از مردم ایران شد.