کشورهای عضو بریکس در مسیر دستیابی به حاکمیت دیجیتال

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از تی‌وی بریکس، نیمه‌رساناها و تراشه‌های الکترونیکی به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های دستورکار فناوری بریکس تبدیل شده‌اند؛ قطعاتی که به دلیل نقش حیاتی در اقتصاد دیجیتال، از آن‌ها به عنوان «نفت قرن بیست‌ویکم» یاد می‌شود.

تراشه‌ها پایه اصلی تمدن فناورانه امروز به شمار می‌روند و تقریباً تمام تجهیزات الکترونیکی از تلفن همراه و خودرو گرفته تا تجهیزات پزشکی و سامانه‌های دفاعی به آن‌ها وابسته هستند. این قطعات در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، شبکه‌های نسل پنجم، خودروهای برقی، فناوری مالی، صنایع هوافضا و تولید هوشمند نقشی کلیدی ایفا می‌کنند.

الکساندر تیتوف، معاون دبیرکل انجمن بین‌المللی اقتصادهای دیجیتال، در گفت‌وگو با تی‌وی بریکس تأکید کرد بدون نیمه‌رساناها، تحول دیجیتال و نوسازی صنعتی عملاً امکان‌پذیر نیست.

کارشناسان معتقدند رقابت جهانی برای دستیابی به این فناوری راهبردی طی سال‌های اخیر شدت گرفته و کشورهای بریکس با تکیه بر همکاری‌های مشترک در تلاش‌اند از وابستگی به تأمین‌کنندگان محدود جهانی فاصله بگیرند.

عابد امیری، کارشناس همکاری‌های اقتصادی و فناوری بریکس، در این‌باره گفت: کشورهای عضو این گروه با درک اهمیت نیمه‌رساناها، گام‌های عملی برای دسترسی پایدار به این فناوری برداشته‌اند و روند موجود نشان‌دهنده حرکت از وابستگی به سمت خوداتکایی جمعی است.

ظرفیت‌های کشورهای بریکس

چین خودکفایی در صنعت نیمه‌رسانا را به یکی از اولویت‌های ملی تبدیل کرده است. این کشور در قالب مرحله سوم صندوق حمایت از صنعت تراشه، حدود ۴۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کرده و در تلاش است تولید تراشه‌های پیشرفته ۷ و ۵ نانومتری را به‌طور چشمگیری افزایش دهد.

هند نیز با اجرای برنامه «ماموریت نیمه‌رسانای هند» حدود ۱۰ میلیارد دلار برای توسعه اکوسیستم داخلی تولید و طراحی تراشه اختصاص داده است. این کشور حدود ۲۰ درصد از نیروی انسانی متخصص جهان در طراحی نیمه‌رسانا را در اختیار دارد.

روسیه تجربه تولید تراشه‌های ۲۸ نانومتری را دارد که همچنان در صنایع خودروسازی، مخابرات و لوازم خانگی کاربرد گسترده‌ای دارد. برزیل نیز با احیای تنها کارخانه داخلی تولید تراشه و برخورداری از دومین ذخایر بزرگ عناصر نادر خاکی جهان، در حال توسعه این صنعت است.

مالزی، از شرکای بریکس، نیز جایگاه مهمی در زنجیره جهانی نیمه‌رسانا دارد و حدود ۱۳ درصد عملیات مونتاژ، آزمایش و بسته‌بندی تراشه در جهان را انجام می‌دهد.

همکاری‌های مشترک در حوزه تراشه

در پایان سال ۲۰۲۵، برزیل و مالزی از ایجاد یک شرکت مشترک برای تولید تراشه خبر دادند. این شرکت قرار است تراشه‌های مورد نیاز خودروهای برقی و تجهیزات مرتبط با انرژی پاک را تولید کند.

همچنین بانک توسعه جدید بریکس صندوقی با سرمایه اولیه ۵ میلیارد دلار برای حمایت از حاکمیت دیجیتال راه‌اندازی کرده است. این صندوق از توسعه مراکز داده، زیرساخت‌های دیجیتال و تولید نیمه‌رسانا در کشورهای عضو پشتیبانی می‌کند.

کارشناسان معتقدند ظرفیت‌های مکمل اعضا می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری یک زنجیره تأمین مستقل شود؛ به‌گونه‌ای که چین در تولید پیشرفته، هند در طراحی، روسیه در کاربردهای راهبردی و برزیل در تأمین مواد اولیه نقش‌آفرینی کنند.

چالش‌ها و راهکارها

با وجود این ظرفیت‌ها، کشورهای بریکس با موانعی همچون محدودیت دسترسی به دستگاه‌های لیتوگرافی پیشرفته، دشواری در استفاده از نرم‌افزارهای تخصصی و هزینه‌های بالای سرمایه‌گذاری مواجه هستند.

با این حال، متخصصان بر این باورند که همکاری‌های جمعی و سرمایه‌گذاری مشترک می‌تواند این چالش‌ها را کاهش دهد و زمینه را برای ایجاد یک اکوسیستم فناوری مستقل فراهم کند.

به گفته کارشناسان، آینده فناوری جهانی نه در انحصار یک قدرت، بلکه در رقابت و همکاری میان اکوسیستم‌های موازی شکل خواهد گرفت و بریکس می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در این نظم جدید ایفا کند.