حرفه «کاردرمانی» در وضعیت بحرانی؛ مشکلات اقتصادی توانخواهان

شایان علمداری فر، در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به فشارهای اقتصادی بر توانخواهان و مراکز کاردرمانی، گفت: در ماه‌های اخیر بخش قابل توجهی از توانخواهان و خانواده‌های آنان با مشکلات جدی در دسترسی به خدمات توانبخشی مواجه شده‌اند. بسیاری از این افراد دیگر توان پرداخت هزینه‌های درمان یا مراجعه منظم به مراکز کاردرمانی را ندارند و ناچار شده‌اند تعداد جلسات درمانی خود را به حداقل برسانند؛ موضوعی که به طور مستقیم بر اثربخشی روند درمان تأثیر می‌گذارد.

این ارگوتراپیست، با اشاره به پیامدهای این وضعیت برای بیماران، افزود: نگرانی اصلی این است که بسیاری از بیماران، به‌ ویژه کودکان، در حال از دست دادن «زمان طلایی توانبخشی» هستند؛ دوره‌ای حیاتی که هرگونه وقفه در آن می‌تواند منجر به آسیب‌های ماندگار جسمی، ذهنی و روانی شود و حتی آینده تحصیلی، شغلی و اجتماعی آنان را تحت تأثیر قرار دهد.

دبیر انجمن علمی کاردرمانی ایران ادامه داد: در حوزه بزرگسالان و سالمندان نیز عدم دریافت خدمات منظم توانبخشی می‌تواند به تشدید محدودیت‌های حرکتی، تغییر شکل اندام‌ها، افزایش وابستگی و حتی بروز زخم بستر منجر شود. علاوه بر این، این گروه‌ها بیش از سایر اقشار در معرض آسیب‌های روانی ناشی از انزوا، کاهش کیفیت زندگی و فرسودگی روحی قرار دارند.

علمداری‌فر با اشاره به مشکلات اقتصادی خانواده‌ها گفت: بسیاری از خانواده‌ها توان تأمین هزینه‌های مراقبت و پرستاری در منزل را ندارند و همین موضوع باعث می‌شود اعضای خانواده برای مراقبت از بیمار ناچار شوند فعالیت شغلی یا حرفه‌ای خود را کنار بگذارند. این روند علاوه بر کاهش کیفیت مراقبت، چرخه‌ای از فشار اقتصادی و فرسودگی خانوادگی ایجاد می‌کند.

وی همچنین به چالش‌های موجود در حوزه بیمه اشاره کرد و افزود: حمایت بیمه‌ها از خدمات کاردرمانی همچنان بسیار محدود است. حتی مراکزی که با برخی بیمه‌ها قرارداد دارند، با معوقات طولانی‌مدت مواجه‌اند که گاهی بیش از ۹ ماه به طول می‌انجامد و همین مسئله ادامه فعالیت مراکز و ارائه خدمات را با دشواری جدی روبه‌رو کرده است.

دبیر انجمن علمی کاردرمانی ایران درباره وضعیت کلینیک‌های کاردرمانی نیز گفت: امروز این مراکز با فشار مضاعفی مواجه‌اند. از یک سو توان مالی مراجعان برای ادامه درمان کاهش یافته و از سوی دیگر هزینه‌های اداره مراکز، از اجاره‌بها و حقوق پرسنل گرفته تا تجهیزات تخصصی، افزایش چشمگیری داشته است. در چنین شرایطی برخی کلینیک‌های کاردرمانی تعطیل شده‌اند و تعدادی دیگر نیز در آستانه ورشکستگی قرار دارند.

به گفته وی، ادامه این روند می‌تواند به بیکاری تعداد زیادی از ارگوتراپیست‌ها در سراسر کشور منجر شود؛ نیروهای متخصصی که سال‌ها برای آموزش و تربیت آنان سرمایه‌گذاری شده است.

علمداری‌فر در ادامه با اشاره به وضعیت فارغ‌التحصیلان جدید کاردرمانی تصریح کرد: با وجود اجباری شدن طرح برای فارغ‌التحصیلان، زیرساخت و ظرفیت کافی برای اجرای آن فراهم نشده است و بسیاری از فارغ‌التحصیلان بیش از ۱۵ ماه در انتظار آغاز طرح خود هستند. این تأخیر طولانی علاوه بر ایجاد مشکلات اقتصادی، باعث فاصله افتادن میان دوره آموزش دانشگاهی و آغاز فعالیت حرفه‌ای می‌شود.

وی تأکید کرد: در شرایط فعلی لازم است حوزه توانبخشی به‌ عنوان یک ضرورت اجتماعی و سلامت‌محور مورد توجه قرار گیرد، نه یک هزینه اضافی.

دبیر انجمن علمی کاردرمانی ایران در پایان چند راهکار برای بهبود شرایط موجود پیشنهاد کرد و گفت: طراحی بسته‌های حمایتی برای توانخواهان و خانواده‌های آنان، ایجاد تسهیلات مالی برای مراکز کاردرمانی به‌منظور جلوگیری از تعطیلی کلینیک‌ها، تقویت پوشش بیمه‌ای خدمات توانبخشی و پرداخت به‌موقع مطالبات مراکز از جمله اقداماتی است که می‌تواند به بهبود شرایط کمک کند.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد شرایطی فراهم شود که هیچ فردی به دلیل مشکلات اقتصادی از دریافت خدمات درمانی و توانبخشی محروم نماند.