درمان هدفمند سرطان با نور؛ دستاورد تازه محققان دانشگاه تهران

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از دانشگاه تهران، پژوهشگران دانشگاه تهران با طراحی یک نانوکاتالیست هوشمند مبتنی بر نور، موفق شدند روشی نوین برای افزایش تخریب سلول‌های سرطان پوست ارائه کنند؛ روشی که با تولید همزمان گونه‌های فعال اکسیژن و هیدروژن، عملکرد سلول‌های توموری را مختل می‌کند.

این پژوهش با محوریت طراحی نانوساختار «گرافیتی کربن نیترید» اصلاح‌شده با پلاتین، کیتوسان و یون‌های آهن انجام شده و نتایج آن در نشریه «International Journal of Biological Macromolecules» با تألیف مشترک دکتر سپیده خوئی، عضو هیأت علمی دانشکده شیمی دانشکدگان علوم دانشگاه تهران، دکتر زهرا احمدی (دانش آموخته دانشگاه تهران) و دکتر سمیده خوئی عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران منتشر شده است. در این مطالعه، نانوذرات طراحی‌شده توانستند تحت تابش نور، میزان تولید رادیکال‌های مخرب سلول‌های سرطانی را افزایش دهند و همزمان با کاهش ATP، انرژی موردنیاز سلول‌های توموری را مختل کنند.

بر اساس نتایج آزمایش‌ها، این نانوکامپوزیت در مقابله با سلول‌های ملانوما (سرطان پوست) عملکرد قابل‌توجهی نشان داده و در شرایط تابش نور مرئی، اثر تخریبی بسیار بیشتری نسبت به حالت بدون نور داشته است. پژوهشگران اعلام کرده‌اند که استفاده از پوشش کیتوسان علاوه بر افزایش زیست‌سازگاری، پایداری این ساختار را نیز بهبود داده است.

در این پروژه، از واکنش «فوتوفنتون» برای تقویت تولید گونه‌های فعال اکسیژن استفاده شده است؛ فرآیندی که می‌تواند به افزایش استرس اکسیداتیو و در نهایت نابودی سلول‌های سرطانی منجر شود. همچنین تولید هیدروژن در این سامانه، عملکرد میتوکندری و تولید انرژی در سلول‌های توموری را مختل می‌کند.

این دستاورد می‌تواند مسیر تازه‌ای برای توسعه روش‌های نوین درمان سرطان مبتنی بر نور و نانوفناوری فراهم کند؛ روش‌هایی که با تمرکز بیشتر بر سلول‌های بیمار، آسیب به بافت‌های سالم را کاهش می‌دهند.