نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
لطفا پاسخ را به عدد انگلیسی وارد کنید:
مرا به خاطر بسپار
در شرایطی که جهان به سمت دسترسی ارزان و همگانی حرکت میکند، در ایران پدیده «اینترنت پرو» یا دسترسی طبقاتی به رسمیت شناخته شده. این مدل دسترسی که مبتنی بر احراز صلاحیت فنی و حرفهای است، اینترنت را از یک کالای عمومی به یک رانت خاص برای گروههای مشخصی در جامعه تبدیل کرده است.
غزال زیاری- در سالهای اخیر و با ظهور اینترنت ماهوارهای، ارتباطات جهانی دستخوش تغییراتی اساسی شده و فناوریای که زمانی در انحصار ارتشها یا شرکتهای بزرگ نفتی بود، حالا به پشتبام خانهها رسیده است.
در این مقاله قصد داریم تا به بررسی ریشههای تاریخی اینترنت ماهوارهای و سپس ظهور آن در زندگی افراد معمولی و در عین حال پیامدهای سیاستهای محدودکننده داخلی بر تمایل کاربران به این فناوریهای فراسرزمینی بپردازیم.
اکثر افراد تصور میکنند که اینترنت ماهوارهای با ایلان ماسک متولد شد، اما این فناوری پیشینهای طولانی دارد. قبل از عصر منظومههای مدار پایین (LEO)، اینترنت ماهوارهای متکی بر ماهوارههای زمینآهنگ (GEO) بود. از جمله میتوان به این موارد اشاره کرد:
در نهایت شرکت اسپیسایکس وارد عمل شد و با استفاده از راکتهای قابل بازیابی، توانست بیش از یازده هزار ماهواره را در مدار ۵۵۰ کیلومتری زمین مستقر کرده و تأخیر را به زیر ۵۰ میلیثانیه کاهش دهد.
حالا و در سالهای اخیر، استارلینک در سراسر دنیا در کانون توجه است و در اکثر نقاط جهان مورد استفاده قرار میگیرد؛ در پی اختلالات گسترده اینترنت در ایران، اسپیسایکس هزینه اشتراک ماهانه (حدود ۱۲۰ دلار) را برای کاربران داخل ایران حذف کرد تا بدین ترتیب ترمینالهای موجود بتوانند بدون نیاز به سیستمهای پرداخت بینالمللی فعال شوند.
هرچند که به دلیل ممنوعیتهای قانونی، قیمت تجهیزات استارلینک در بازار سیاه به مرز ۴ هزار دلار رسیده و استفاده از استارلینک با اتهامات متعددی قضایی برای افراد همراه خواهد بود.
استارلینک حالا با بیش از ده هزار ماهواره در مدار، حاکم بلامنازع این بازار است. نکتهای که در ماههای اخیر توجه تحلیلگران را جلب کرده، فعالسازی سرویسهای رایگان یا «بسیار کمهزینه» در مناطق دچار محدودیت، از جمله ایران است.
چین با درک اهمیت راهبردی این حوزه، پروژه «هزار بادبان» (Qianfan) یا G۶۰ را با هدف استقرار پانزده هزار ماهواره کلید زد؛ این منظومه در پایان سال ۲۰۲۵ به ظرفیت عملیاتی اولیه رسیده و قرار است تا سال ۲۰۳۰ پوشش جهانی کامل را فراهم کند.
نقش علیبابا در این پروژه از طریق بازوی پردازش ابری Alibaba Cloud و همکاری در زیرساختهای موقعیتیابی (پروژه کیانشون) تعریف میشود. علیبابا با ادغام خدمات ابریاش با منظومه ماهوارهای، به دنبال ارائه یک بسته کامل ارتباطی و پردازشی به کشورهای عضو طرح کمربند و جاده (BRI) است تا رقیبی جدی برای AWS آمازون در فضا باشد.
شرکت آمازون هم با سرمایهگذاری ۱۰ میلیارد دلاری در پروژه کایپر که با نام تجاری آمازون لئو شناخته میشود، وارد میدان شده است. آمازون سه نوع ترمینال برای سطوح مختلف طراحی کرده:
هزینه احتمالی: آمازون وعده داده که قیمت دیشهای کوچک خود را به زیر ۱۰۰ دلار برساند تا اشتراک ماهیانه برای کاربران خانگی حدود ۵۰ تا ۷۰ دلار تمام شود.
آمازون کایپر
هزار بادبان (چین)
استارلینک (نسخه ۲۰۲۶)
ویژگی
۱۰۰ تا ۴۰۰ دلار
۲۵۰ دلار (تخمینی)
۳۰۰ تا ۵۰۰ دلار
هزینه تجهیزات
۵۰ تا ۸۰ دلارر
۴۰ تا ۶۰ دلار
رایگان (طرح حمایتی ایران) / ۱۰۰دلار جهانی
هزینه ماهیانه
تا ۴۰۰ Mbps
۱۰۰ – ۳۰۰ Mbps
۱۵۰ – ۴۰۰ Mbps
سرعت دانلود
نامشخص
در حال رایزنی زیرساختی
فعال (غیررسمی/حمایتی)
وضعیت در ایران
۳۲۳۶
۱۵ هزار
۴۲ هزار
تعداد ماهواره هدف
۳۰ تا ۵۰ میلی ثانیه
۳۵ تا ۵۰ میلی ثانیه
۲۵ تا ۵۰ میلی ثانیه
تاخیر
بله (AWS)
بله (Alibaba)
خیر
ادغام ابری
هزینههای این سرویس به شرح زیر است:
این در حالی است که میانگین هزینه اینترنت معمولی به همراه اشتراکهای ویپیان (VPN)، در حال حاضر حدود ۸.۳ درصد از کل درآمد ماهانه یک خانوار ایرانی را میبلعد.
سیاست طبقاتی کردن اینترنت و افزایش تعرفهها تحت عنوان «اینترنت پرو»، عملاً دسترسی به شبکه جهانی را به یک کالای لوکس و خارج از توان طبقه متوسط و ضعیف تبدیل کرده است. تاریخ تکنولوژی در ایران نشان داده که هرگاه هزینههای دسترسی قانونی و بدون تبعیض افزایش یابد، جامعه به سمت راهحلهای فراسرزمینی و موازی کوچ میکند. گرانی بستههای داخلی و فرآیند دشوار احراز هویت برای «اینترنت پرو»، بزرگترین مبلغ برای دیشهای ماهوارهای استارلینک شده است.
در واقع، سیاستگذاران با تصور مدیریت شبکه، کاربران را به سمتی سوق دادهاند که حتی با وجود قیمتهای نجومی در بازار سیاه و خطرات امنیتی، خرید تجهیزاتی نظیر استارلینک یا انتظار برای منظومههای چینی و آمازون را به استفاده از اینترنت ملی و طبقاتی ترجیح دهند. این شکاف دیجیتال نه تنها به اقتصاد دانشبنیان آسیب میزند، بلکه حاکمیت اطلاعاتی را در بلندمدت به نفع بازیگران بینالمللی تضعیف خواهد کرد.
استارلینک (مدل حمایتی)
اینترنت پرو (طبقاتی)
اینترنت معمولی + VPN
شاخص
۰٪ (اشتراک) / هزینه بالای سختافزار
~۱۵٪ – ۲۰٪
~۸.۳٪
سهم از درآمد خانوار
بسیار بالا
متوسط (فیلترینگ گزینشی)
پایین (اختلال مداوم)
ثبات دسترسی
بالا (ریسک ردیابی/ضبط)
متوسط (نیاز به احراز هویت)
پایین
ریسک قانونی
منابع: aboutamazon ، alarabiya، thinkchina ، techglimmer
۵۸۳۲۱
شرکت متا، مالک اینستاگرام، واتساپ و فیسبوک، در گزارش مالی سهماهه نخست سال جاری میلادی از کاهش رشد کاربران فعال خود خبر داد و اعلام کرد اختلال اینترنت در ایران یکی از عوامل مؤثر بر این روند بوده است.
به دنبال پیشرفت فناوریها و مزایای بسیاری که برای کاربران به همراه داشتهاند، مشکلاتی نیز وجود داشته و بسیاری افراد را بابت آنچه در گوشیهای خود ذخیره کرده بودند دچار معضلاتی کرده است.
این مقاله تلاش میکند با نگاهی تحلیلی و دادهمحور، اثر اختلال اینترنت بر اقتصاد دیجیتال را از منظر «ریسک عملیاتی» و «تداوم کسبوکار» بررسی کند.
معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با تاکید بر اینکه دسترسی متفاوت به اینترنت یا همان اینترنت پرو، توزیع نابرابر فرصت، قدرت و حتی برداشت از حقیقت است، گفت: زنجیره تأمین دیجیتال در بسیاری از صنایع ماهیتی فرامرزی دارد. ثبت سفارش، هماهنگی با تأمینکنندگان خارجی، رهگیری حملونقل، تبادل اسناد و مدیریت لجستیک به سامانهها و پروتکلهای بینالمللی وابسته است. در نبود اینترنت بینالمللی، این زنجیره دچار اختلال میشود و کسبوکارها دید خود را نسبت به وضعیت تأمین و توزیع از دست میدهند، که این امر در شرایط بحرانی میتواند به کمبود کالا یا اختلال در خدمات حیاتی منجر شود.
Δ