نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
لطفا پاسخ را به عدد انگلیسی وارد کنید:
مرا به خاطر بسپار
مؤسسۀ آموزش عالی تایمز» در ویرایش ۲۰۲۶ رتبهبندی دانشگاههای آسیایی، نام ۹۰ مؤسسۀ ایرانی را در سیاهۀ مؤسسههای برتر آسیا منتشر کرده است.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران در ویرایش ۲۰۲۶ میلادی، ۹۲۹ دانشگاه از ۳۶ کشور آسیایی در این نظام رتبهبندی جای گرفتهاند. بر پایۀ این گزارش، دانشگاه صنعتی شریف در جایگاه نخست ملی و ۷۶ آسیا جای گرفته است. جایگاه ۱۱ مؤسسۀ ایرانی نیز با عنوان «reporter» گزارش شده است. مؤسسههایی که رتبة آسیایی آنها «reporter» است، آنهایی هستند که دادههای خود را به «مؤسسة آموزش عالی تایمز» دادهاند، ولی کمینة لازم برای به دست آوردن رتبة آسیایی را نداشتهاند. در ویرایش پیشین این نظام رتبهبندی ۸۱ مؤسسه از ایران در میان مؤسسههای برتر آسیا جای گرفته بودند. در نمودار یک، روند سالانۀ شمار مؤسسههای ایرانی در نظام رتبهبندی دانشگاههای آسیایی «مؤسسۀ آموزش عالی تایمز» گزارش شده است.
نمودار ۱. روند سالانۀ شمار مؤسسههای ایرانی در نظام رتبهبندی دانشگاههای آسیایی «مؤسسۀ آموزش عالی تایمز»
بر پایۀ نمودار یک، روند حضور دانشگاههای ایران در رتبهبندی دانشگاههای آسیایی مؤسسه تایمز، نشاندهنده یک رشد شتابان و صعودی در طول ۱۴ سال اخیر است. طبق دادههای آماری، شمار دانشگاههای ایرانی از تنها ۳ مؤسسه در ویرایش ۲۰۱۳، با یک جهش قابلتوجه در اواسط دهه ۹۰ شمسی و تداوم این روند رو به رشد، به ۹۰ دانشگاه در ویرایش ۲۰۲۶ رسیده است. این افزایش شمار دانشگاهها، حکایت از کوشش نظام آموزش عالی ایران برای تقویت رؤیتپذیری بینالمللی و رقابتپذیری در سطح قاره آسیا دارد؛ به طوری که در سالهای اخیر، هر ساله بهطور متوسط هفت تا نُه دانشگاه جدید از ایران به این فهرست افزوده شدهاند.
در تحلیل این روند صعودی، باید به این نکته کلیدی توجه داشت که بخشی از افزایش کمی دانشگاههای ایران، متأثر از گسترش ظرفیت کل رتبهبندی آسیایی تایمز در طول این سالهاست. در حالی که رتبهبندی در سالهای نخستین (۲۰۱۳-۲۰۱۵) تنها محدود به ۱۰۰ دانشگاه برتر آسیا بود، این سقف به تدریج افزایش یافته و در سال ۲۰۲۶ به ۹۲۹ دانشگاه رسیده است (نمودار ۲). بنابراین، اگرچه حضور ۹۰ دانشگاه ایرانی یک دستاورد آماری است، اما باید در نظر گرفت که همزمان با افزایش دانشگاههای ایران، فضای رقابتی نیز از نظر کمی بیش از ۹ برابر گستردهتر شده است؛ این بدان معناست که سیاستگذاران نباید تنها به افزایش شمار کل دانشگاههای حاضر در فهرست بسنده کنند، بلکه باید سهم ایران از دانشگاههای برتر نیز مبنای ارزیابی باشد. برای نمونه، دادههای ویرایش ۲۰۱۳ نشان میدهد که ایران سه نماینده در میان ۱۰۰ دانشگاه برتر داشته است، این در حالی است که در ویرایش ۲۰۲۶ نیز تنها سه نماینده از ایران در میان ۱۰۰ دانشگاه برتر آسیا هستند (دانشگاههای صنعتی شریف، صنعتی امیرکبیر، و علم و صنعت ایران).
نمودار ۲. روند سالانۀ شمار مؤسسههای آسیایی در نظام رتبهبندی دانشگاههای آسیایی «مؤسسۀ آموزش عالی تایمز»
رتبهبندی دانشگاههای آسیایی ویرایش ۲۰۲۶ بر پایه همان چارچوب رتبهبندی جهانی تایمز استوار است، با این تفاوت که وزندهی شاخصها برای بازتاب اولویتها و ویژگیهای مؤسسههای آموزش عالی در آسیا بازتنظیم شده است. این روششناسی از ۱۸ شاخص عملکردی در قالب پنج معیار اصلی بهره میبرد: آموزش یا فضای یادگیری (۲۴.۵ درصد)؛ فضای پژوهشی (۲۸ درصد)؛ کیفیت پژوهش (۳۰ درصد) که با وزن بالای خود بروندادهایی چون استنادها، توان و برتری پژوهشی را میسنجد؛ چشمانداز بینالمللی (۷.۵ درصد) برای سنجش جذب استعدادها و همکاریهای فرامرزی؛ و صنعت (۱۰ درصد) که به انتقال دانش و ثبت اختراعات اختصاص دارد. نکته مهم در روششناسی ۲۰۲۶، توجه ویژه به شاخصهای جدیدی مانند «تأثیر پژوهش» و «پروانههای ثبت اختراع» است که توانایی دانشگاه در پدیدآوری دانش کاربردی و جریانساز را میسنجد. شاخصها، سنجهها، توضیح سنجهها، و وزن سنجههای ارزیابی تایمز در جدول یک گزارش شده است.
جدول ۱. شاخصها، سنجهها، توضیح سنجهها، و وزن سنجههای ارزیابی نظام رتبهبندی دانشگاههای آسیایی «مؤسسۀ آموزش عالی تایمز»
شاخص
سنجه
توضیح سنجه
وزن
آموزش (۲۴.۵)
آوازة آموزشی
اعتبار مؤسسه در تدریس بر اساس نظرسنجی از نخبگان دانشگاهی
۱۰.۰۰
نسبت استاد به دانشجو
شاخصی برای سنجش میزان دسترسی دانشجویان به اساتید
۴.۵۰
نسبت دکتری به کارشناسی
میزان تمرکز دانشگاه بر تحصیلات تکمیلی و تربیت پژوهشگران آینده
۲.۰۰
نسبت دانشآموختگان دکتری به استاد
شمار دانشآموختگان دکتری به نسبت کل کادر علمی
۵.۵۰
درآمد مؤسسه
درآمد کل دانشگاه به نسبت شمار اساتید (تعدیل شده با قدرت خرید)
۲.۵۰
محیط پژوهشی (۲۸)
آوازة پژوهشی
اعتبار دانشگاه در پدیدآوری پژوهشهای باکیفیت بر اساس نظرسنجی
۱۵.۰۰
درآمد پژوهشی
میزان بودجه جذب شده برای پژوهش نسبت به شمار اعضای هیئت علمی
۶.۵۰
بهرهوری پژوهشی
شمار مقالههای منتشر شده در نشریههای نمایه شده در «اسکوپوس» به نسبت اندازه دانشگاه
کیفیت پژوهش (۳۰)
تاثیر استنادی
میانگین شمار استناد به مقالههای دانشگاه در سطح جهان
۷.۵۰
قدرت پژوهشی
محاسبه صدک ۷۵ام تاثیر استنادی وزنی (نشاندهنده قدرت پژوهشهای معمول)
برتری پژوهشی
شمار مقالههای دانشگاه که در بین ۱۰ برتر پراستنادترین مقالههای جهان هستند
نفوذ پژوهشی
سنجش اهمیت استنادها بر اساس اعتبار مقالههای استنادکننده
چشمانداز بینالمللی (۷.۵)
نسبت دانشجویان بینالمللی
توانایی جذب دانشجویان از سایر کشورهای جهان
نسبت اساتید بینالمللی
توانایی جذب اساتید و پژوهشگران بینالمللی
همکاری بینالمللی
نسبت مقالههایی که حداقل یک همکار نویسنده خارجی داشتهاند
تحصیل در خارج
فرصتهای یادگیری بینالمللی برای دانشجویان بومی (در حال حاضر بدون وزن)
۰.۰۰
صنعت (۱۰)
درآمد از صنعت
میزان درآمد پژوهشی کسب شده از بخش صنعت و تجاریسازی
۵.۰۰
ثبت اختراع
شمار پتنتهایی که به پژوهشهای دانشگاه استناد کردهاند
دادههای مورد استفاده در این نظام رتبهبندی از سه منبع اصلی به دست میآیند: نخست، دادههای خوداظهاری که توسط دانشگاهها ارائه و راستیآزمایی میشوند (شامل آمار دانشجویان، کارکنان، و درآمدهای مالی)؛ دوم، پیمایش آوازة دانشگاهی که با بیش از ۱۰۸,۰۰۰ پاسخ از نخبگان علمی سراسر جهان، اعتبار آموزش و پژوهش را ارزیابی میکند؛ و سوم، پایگاه اطلاعاتی اسکوپوس که منبع اصلی استخراج دادههای علمسنجی است. در ویرایش ۲۰۲۶، تحلیل ۱۷۴.۹ میلیون استناد به ۱۸.۷ میلیون اثر (شامل مقالة نشریه، مقاله همایش، کتاب، و فصل کتاب) منتشر شده در بازه پنجساله ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، مبنای ارزیابی کیفیت پژوهش قرار گرفته است. آمار استنادها از بازهای شش ساله (یعنی از ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵) گردآوری شدهاند. همچنین برای بخش صنعت، اطلاعات ثبت اختراع از بیش از ۱۰۰ اداره ثبت اختراع در سراسر جهان استخراج شده تا جامعیت نتایج تضمین شود.
برای تبدیل نقاط دادهایِ ناهمگون به امتیاز نهایی هر دانشگاه، مؤسسه تایمز از روشهای پیشرفته آماری و نرمالسازی استفاده میکند تا عدالت میان رشتههای مختلف علمی رعایت شود. برای مثال، از آنجا که نرخ استناد در علوم تجربی بسیار بالاتر از علوم انسانی است، امتیاز بر اساس حوزههای موضوعی تعدیل میشوند تا دانشگاههای جامع متضرر نشوند. همچنین در شاخصهای بینالمللی، متغیر جمعیت کشورها لحاظ شده تا دانشگاههای کشورهای بزرگ در مقایسه با کشورهای کوچک دچار تبعیض نشوند. در نهایت، با استفاده از روش استانداردسازی «امتیاز زد» و توابع احتمالی تجمعی، جایگاه نسبی هر دانشگاه در هر شاخص تعیین و با تجمیع این امتیازها، رتبه نهایی هر مؤسسه در قاره آسیا مشخص شده است. در جدول دو، امتیاز کل و رتبههای ملی و آسیایی مؤسسههای ایرانی و در جدول سه، امتیاز و رتبة آسیایی آنها در شاخصهای ارزیابی این نظام رتبهبندی آمدهاند.
جدول ۲. امتیاز کل و رتبۀ مؤسسههای ایرانی در نظام رتبهبندی دانشگاههای آسیایی «مؤسسۀ آموزش عالی تایمز» در ویرایش ۲۰۲۶ میلادی
نام مؤسسه
امتیاز کل
رتبة ملی
رتبة آسیایی
دانشگاه صنعتی شریف
۵۹.۲
۱
۷۶
دانشگاه صنعتی امیرکبیر
۵۸.۹
۲
۷۹
دانشگاه علم و صنعت ایران
۵۷.۹
۳
۸۷
دانشگاه علوم پزشکی تهران
۵۴.۶
۴
۱۱۱
دانشگاه تهران
۵۳.۲
۵
۱۲۰
دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه
۵۱.۸
۶
۱۳۱
دانشگاه صنعتی اصفهان
۵۱.۱
۷
۱۳۷
دانشگاه تربیت مدرس
۴۹.۲
۸
۱۶۲
دانشگاه صنعتی شیراز
۴۸.۵
۹
۱۶۶
دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
۴۷.۸
۱۰
۱۷۲
دانشگاه تبریز
۴۷.۲
۱۱
۱۸۰
دانشگاه علوم پزشکی تبریز
۴۶.۷
۱۲
۱۸۶
دانشگاه علوم پزشکی شیراز
۴۶.۵
۱۳
۱۹۱
دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
۴۶.۱
۱۴
۱۹۵
دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل
۴۲.۸–۴۵.۹
۱۵
۲۰۱–۲۵۰
دانشگاه فردوسی مشهد
دانشگاه علوم پزشکی ایران
دانشگاه شهید بهشتی
دانشگاه شیراز
دانشگاه ارومیه
دانشگاه گلستان
۴۰.۲–۴۲.۷
۲۱
۲۵۱–۳۰۰
دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی
دانشگاه علوم پزشکی لرستان
دانشگاه علوم پزشکی مشهد
دانشگاه جندیشاپور اهواز
۳۸.۳–۴۰.۱
۲۵
۳۰۱–۳۵۰
دانشگاه علوم پزشکی بقیهالله
دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
دانشگاه علوم پزشکی کرمان
دانشگاه سمنان
دانشگاه علوم پزشکی ارومیه
دانشگاه علوم پزشکی البرز
۳۶.۴–۳۸.۲
۳۱
۳۵۱–۴۰۰
دانشگاه علوم پزشکی بابل
دانشگاه علوم پزشکی بیرجند
دانشگاه علوم پزشکی همدان
دانشگاه علوم پزشکی مازندران
دانشگاه علوم پزشکی قزوین
دانشگاه صنعتی سهند
دانشگاه علوم پزشکی شاهرود
دانشگاه کاشان
دانشگاه بوعلی سینا
۳۳.۷–۳۶.۳
۴۰
۴۰۱–۵۰۰
دانشگاه علوم پزشکی گیلان
دانشگاه علوم پزشکی ایلام
دانشگاه بینالمللی امام خمینی
دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان
دانشگاه علوم پزشکی کردستان
دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد
دانشگاه صنعتی شاهرود
دانشگاه گیلان
دانشگاه اصفهان
دانشگاه کردستان
دانشگاه مراغه
دانشگاه محقق اردبیلی
دانشگاه یزد
دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
دانشگاه علوم پزشکی زنجان
دانشگاه علوم پزشکی اردبیل
۳۰.۹–۳۳.۶
۵۷
۵۰۱–۶۰۰
دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
دانشگاه حکیم سبزواری
دانشگاه ایلام
دانشگاه خوارزمی
دانشگاه لرستان
دانشگاه خلیج فارس
دانشگاه رازی
دانشگاه شهید باهنر کرمان
دانشگاه شهید چمران اهواز
دانشگاه شهرکرد
دانشگاه مازندران
دانشگاه صنعتی ارومیه
دانشگاه علامه طباطبائی
۲۳.۳–۳۰.۸
۷۰
۶۰۱–۸۰۰
دانشگاه الزهرا
دانشگاه اراک
دانشگاه دامغان
دانشگاه علوم پزشکی گناباد
دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان
دانشگاه علوم پزشکی کاشان
دانشگاه علوم پزشکی قم
دانشگاه علوم پزشکی سبزوار
دانشگاه شاهد
دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی
دانشگاه هرمزگان
دانشگاه قم
دانشگاه سیستان و بلوچستان
دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی
دانشگاه زنجان
دانشگاه ولیعصر رفسنجان
دانشگاه یاسوج
دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی
۱۴.۷–۲۳.۲
۸۸
۸۰۱+
دانشگاه پیام نور
دانشگاه بیرجند
دانشگاه تخصصی فناوریهای نوین آمل
Reporter
دانشگاه باقرالعلوم
مؤسسه آموزش عالی دانشپژوهان
دانشگاه گنبد کاووس
دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته
دانشگاه بینالمللی امام رضا
دانشگاه صنعتی کرمانشاه
دانشگاه صنعت نفت
دانشگاه حضرت معصومه
دانشگاه علم و فرهنگ
دانشگاه علوم پزشکی یاسوج
جدول ۳. امتیاز و رتبة مؤسسههای ایرانی در شاخصهای ارزیابی نظام رتبهبندی دانشگاههای آسیایی «مؤسسۀ آموزش عالی تایمز» در ویرایش ۲۰۲۶ میلادی
امتیاز در سنجههای ارزیابی
امتیاز در کیفیت پژوهش
رتبه در کیفیت پژوهش
امتیاز در صنعت
رتبه در صنعت
امتیاز در چشمانداز بینالمللی
رتبه در چشمانداز بینالمللی
امتیاز در فضای پژوهشی
رتبه در فضای پژوهشی
امتیاز در فضای آموزشی
رتبه در فضای آموزشی
۸۳.۵
۷۷
۹۶.۷
۳۳.۲
۵۱۹
۴۴.۴
۸۴
۳۸.۹
۲۳۲
۸۱.۷
۹۱
۹۱.۹
۴۶.۶
۲۸۵
۳۹.۵
۱۰۶
۴۳.۶
۱۴۵
۸۵.۳
۶۰
۸۸.۶
۹۹
۳۴.۰
۴۹۹
۴۱.۲
۱۰۲
۳۸.۳
۲۴۳
۶۴.۸
۲۶۷
۸۴.۲
۱۱۴
۴۲.۷
۳۳۸
۳۳.۱
۱۶۹
۵۸.۴
۳۶
۷۸.۳
۱۰۹
۶۵.۰
۲۱۳
۳۶.۱
۴۵۰
۳۵.۵
۱۳۶
۴۳.۲
۱۵۱
۶۲.۹
۲۸۲
۵۷.۰
۲۶۸
۶۳.۸
۲۸.۸
۲۱۶
۵۸.۸
۳۳
۶۹.۲
۲۰۸
۸۴.۴
۱۱۳
۳۶.۶
۴۳۷
۳۳.۳
۱۵۹
۴۰.۳
۲۰۱
۷۳.۴
۱۵۸
۵۴.۳
۲۹۳
۳۲.۷
۵۳۰
۳۰.۸
۱۸۴
۱۴۶
۷۷.۶
۱۱۶
۴۵.۶
۳۶۷
۳۸.۴
۴۰۳
۲۷.۴
۲۳۳
۴۱.۱
۱۸۲
۵۹.۷
۳۳۵
۷۳.۷
۳۱.۴
۵۶۱
۲۴.۹
۲۷۶
۵۳.۹
۷۷.۲
۱۱۹
۴۵.۵
۳۷۰
۵۳.۳
۲۵.۸
۲۵۹
۳۳.۹
۳۵۳
۷۳.۱
۱۶۵
۴۲.۹
۳۹۴
۳۳.۸
۵۰۳
۱۹.۶
۴۱۵
۵۰.۸
۷۸
۶۰.۹
۳۱۹
۵۸.۰
۲۵۸
۲۶.۸
۶۹۷
۲۳.۷
۳۰۱
۵۶.۰
۴۳
۵۳.۶
۴۲۷
۶۵.۶
۲۷.۵
۶۷۰
۲۷.۳
۲۳۶
۴۲
۸۶.۴
۵۳
۳۶.۳
۴۶۳
۲۸.۳
۶۵۱
۲۶.۶
۲۴۴
۲۶.۴
۶۰.۷
۳۲۲
۴۹.۵
۳۳۷
۳۴.۲
۴۹۳
۱۵۵
۲۹۶
۶۰.۲
۳۳۰
۴۳.۱
۳۹۳
۲۸۷
۲۱.۰
۳۶۶
۵۵.۳
۴۰۱
۷۰.۹
۱۷۱
۳۱.۱
۵۶۹
۲۷.۹
۲۲۵
۳۸.۷
۶۴.۵
۲۷۱
۶۲.۶
۲۲۸
۵۲۰
۱۸۱
۳۲.۴
۳۹۵
۶۱.۹
۳۰۴
۳۴.۷
۴۸۷
۵۰.۰
۲۲۶
۲۱۸
۳۷.۷
۷۴.۷
۱۴۲
۲۳.۳
۱۹.۱
۴۳۰
۵۵۵
۶۸.۴
۴۷.۳
۳۵۱
۴۲۰
۲۳۱
۲۸.۴
۵۰۸
۵۳.۴
۴۳۱
۵۰.۲
۳۲۸
۲۹.۲
۶۱۶
۲۲.۵
۳۲۷
۴۷.۱
۶۶.۴
۲۳۷
۳۸.۱
۴۴۰
۳۱.۶
۱۸.۸
۴۴۲
۴۰.۰
۲۰۵
۵۱.۰
۴۶۲
۵۶.۲
۲۸۰
۲۴.۳
۷۸۳
۱۷.۷
۴۸۵
۵۲۱
۶۴.۹
۲۱۵
۲۲.۶
۸۴۵
۲۲.۲
۳۳۲
۴۷.۶
۶۷.۵
۲۲۷
۵۲۴
۳۸.۰
۴۱۶
۱۴.۴
۶۴۸
۲۵۴
۵۸.۶
۳۵۲
۲۳.۸
۶۶۶
۲۶.۵
۷۰۷
۴۴۱
۴۸.۸
۹۷
۵۷.۱
۳۷۶
۴۸.۶
۳۴۰
۳۱.۹
۵۴۴
۲۱.۱
۳۶۳
۳۸۶
۶۱.۰
۳۱۸
۲۲.۴
۷۰۳
۳۰.۹
۵۷۷
۱۴.۳
۶۶۱
۴۹.۹
۸۵
۴۰۰
۲۷.۰
۵۹۶
۶۷۷
۱۵.۵
۵۹۱
۴۹.۷
۳۷۵
۲۲.۳
۷۰۴
۲۳.۲
۸۲۲
۱۵.۳
۶۰۱
۴۸.۹
۹۵
۵۶.۷
۳۸۱
۲۰.۲
۷۷۱
۳۴.۴
۴۸۸
۶۰۲
۴۳.۵
۱۴۷
۵۶.۳
۳۸۷
۶۴۹
۲۴.۶
۷۷۲
۲۰.۵
۳۹.۴
۲۲۱
۴۳۴
۳۲.۱
۵۱۶
۲۷.۱
۶۸۶
۱۶.۸
۴۵.۲
۱۲۹
۳۵۹
۲۲.۰
۷۱۵
۶۵۹
۴۴.۷
۱۳۵
۵۵.۰
۴۰۷
۳۴۹
۳۵.۲
۴۶۸
۱۶.۶
۵۳۴
۳۴.۶
۳۵۵
۲۱.۴
۷۳۳
۸۰۹
۱۶.۷
۴۲.۳
۶۵.۱
۲۶۲
۴۸.۰
۲۶۵
۳۴۳
۶۸۱
۵۲.۶
۲۶.۹
۵۹۹
۳۲.۶
۵۳۲
۲۵.۴
۲۶۶
۵۳.۵
۲۵.۳
۶۳۰
۲۵.۹
۷۲۸
۱۴.۲
۶۶۴
۴۸.۲
۱۰۳
۵۲.۴
۴۴۴
۲۰.۳
۷۶۹
۲۹.۳
۶۱۳
۱۴.۸
۶۳۱
۵۱.۷
۴۵۶
۲۵.۵
۶۲۷
۳۷.۴
۴۲۵
۲۲.۱
۴۳.۹
۵۶۵
۲۵.۶
۶۲۵
۶۲.۴
۱۲۴
۱۱.۱
۸۷۰
۴۵.۱
۱۳۰
۴۹.۰
۲۳.۱
۶۷۸
۳۳.۶
۵۰۴
۱۲.۸
۷۶۵
۷۲
۴۹.۶
۴۸۰
۲۰.۰
۷۷۸
۸۰۷
۱۴.۹
۴۲۱
۲۰.۷
۷۵۲
۲۵.۲
۷۵۷
۱۳.۶
۷۰۸
۴۰.۶
۱۹۶
۵۳.۰
۴۳۸
۲۸.۲
۵۷۱
۴۱.۸
۱۸.۹
۳۴.۸
۴۶۷
۴۹۴
۷۵۰
۳۱.۲
۵۰.۵
۴۷۲
۴۳۵
۳۲.۳
۵۳۵
۳۳۶
۶۵.۴
۲۵۶
۳۴.۵
۴۹۰
۳۶۸
۱۹.۴
۱۹.۲
۷۸۵
۳۱.۳
۵۲۸
۲۰.۹
۳۷۱
۸۳۰
۵۹.۹
۲۰.۶
۲۹۸
۲۱.۳
۳۵۷
۲۴.۵
۶۰۷
۴۹۵
۳۸۴
۳۵.۶
۴۶۱
۳۲۵
۲۰.۴
۷۶۸
۷۸۰
۱۴.۱
۴۲.۱
۱۶۸
۴۷۷
۳۱.۰
۲۸.۰
۶۶۰
۶۰۹
۴۳.۳
۱۵۰
۵۲.۳
۴۴۶
۲۱.۵
۲۱.۶
۸۶۵
۱۳.۵
۷۱۲
۳۳.۷
۵۳.۷
۴۲۴
۷۶۳
۳۸۲
۵۲۳
۵۵.۱
۴۰۴
۱۸.۶
۸۳۱
۴۳.۷
۳۲۱
۶۷۱
۲۱.۷
۶۹۳
۳۶.۴
۴۶۰
۳۵.۰
۱۵.۰
۶۲۶
۲۷.۸
۵۲۲
۴۷.۷
۵۰۶
۵۹۳
۵۰۱
۱۷.۹
۴۷۹
۳۰.۳
۴۵۲
۴۷۰
۶۴۴
۴۷۸
۱۳.۹
۶۸۷
۲۷.۶
۲۴.۱
۶۵۷
۲۸۹
۱۸.۳
۲۳.۵
۶۳۷
۶۱۸
۳۶۴
۴۶۵
۵۰۹
۳۰.۰
۵۹۷
۵۲۹
۲۲.۹
۴۶.۹
۴۷.۵
۳۵۰
۲۸.۶
۶۴۲
۱۳.۴
۷۲۵
۳۱۶
۴۴۷
۷۶۰
۲۷.۷
۱۶.۴
۲۸.۹
۵۳۹
۶۲۹
۶۵۴
۱۹.۸
۴۱۰
۳۱.۸
۵۶.۹
۳۷۹
۷۱۶
۲۵۵
۱۷.۴
۵۰۵
۱۴.۷
۹۰۳
۶۹۰
۲۴.۰
۶۵۸
۳۰.۴
۵۸۵
۱۵.۶
۵۸۴
۳۹.۸
۲۰۷
۳۳.۰
۷۰۲
۶۰۴
۶۵۰
۳۷۸
۳۶.۷
۲۹.۱
۵۶۰
۳۵.۱
۴۶۹
۳۵.۷
۶۶۷
۱۹.۹
۷۸۴
۳۲.۰
۱۳.۲
۷۳۶
۶۹۱
۴۵.۷
۵۳۶
۱۹.۳
۸۰۳
۲۳.۶
۸۱۰
۱۳.۱
۷۴۵
۲۳۵
۸۰۰
۹۶
۳۶.۹
۶۵۵
۸۵۲
۲۹.۰
۱۰.۹
۸۷۸
۳۱۵
۷۳۵
۶۴۵
۶۷۵
۱۵۲
۸۶۳
۷۵۶
۱۱.۹
۸۲۳
۲۹.۴
۴۷۶
۲۶.۱
۸۰۶
۸۹۱
۱۶.۰
۵۶۸
۴۲۳
۷۱۳
۷۶۷
۸۲۶
۸۳
۳۶.۸
۶۵۶
۶۷۹
۳۰.۱
۵۹۲
۱۹.۰
۴۳۶
۵۱۸
۷۶۶
۷۲۶
۴۵.۴
۳۰۲
۶۰۶
۳۴.۱
۳۴۵
۶۸۵
۷۴۸
۲۵.۷
۷۳۹
۵۷۰
۳۲.۵
۳۹۱
۳۴.۹
۶۸۰
۲۲.۸
۳۳.۴
۵۱۴
۴۱.۰
۴۰.۷
۶۰۸
۵۸۱
۷۸۱
۶۹۹
۱۸.۴
۴۲.۲
۲۶.۳
۲۳.۹
۲۶.۷
۷۹۷
۱۷.۵
۸۶۷
۲۸.۷
۱۳.۷
۶۹۸
۲۹.۸
۸۳۶
۸۰۱
۱۰.۷
۸۸۹
۲۰.۱
۷۵۱
۳۰.۲
۷۷۰
۲۸.۱
–
تحلیل دادههای رتبهبندی سال ۲۰۲۶ نشاندهنده توزیع متفاوتی از توانمندیها در میان دانشگاههای برتر ایران است. دانشگاههای صنعتی ایران، به ویژه صنعتی شریف، صنعتی امیرکبیر و علم و صنعت ایران، عملکرد بهتری در شاخص «صنعت» از خود نشان دادهاند. کسب امتیاز ۹۶.۷ دانشگاه صنعتی شریف و ۹۱.۹ صنعتی امیرکبیر، بیانگر پیوند عمیق این مؤسسهها با بخش تولید و موفقیت در جذب پروژههای صنعتی است. همچنین، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل با کسب امتیاز ۸۶.۴ در «کیفیت پژوهش»، بالاترین رتبه کشوری را در این شاخص به دست آورده که نشاندهنده تمرکز ویژه این دانشگاه بر پدیدآوری مقالههای پراستناد در سطح بینالمللی است.
از سوی دیگر، در شاخص «فضای آموزشی»، دانشگاههای علوم پزشکی عملکرد بهتری داشتهاند. دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و علوم پزشکی تهران با کسب رتبههای ۳۳ و ۳۶ آسیایی، برترین عملکرد را در این بخش داشتهاند. این موفقیت عمدتاً ناشی از نسبت مناسب استاد به دانشجو و نرخ بالای دانشآموختگان دکتری در این مؤسسهها است. در حالی که دانشگاههای جامع و صنعتی در این شاخص با چالش مواجه هستند، ثبات کیفیت آموزشی در نظام سلامت، نقطهقوت آموزش عالی ایران در رتبهبندی ۲۰۲۶ محسوب میشود.
علیرغم موفقیتهای پژوهشی، شاخص «چشمانداز بینالمللی» همچنان پاشنه آشیل دانشگاههای ایرانی است. به جز موارد معدودی نظیر دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه (امتیاز ۶۳.۸) و دانشگاه گلستان (امتیاز ۵۹.۲)، اکثر دانشگاههای تراز اول کشور در این شاخص امتیاز پایینی (غالباً زیر ۴۰) کسب کردهاند. رتبههای ضعیف در جذب دانشجوی بینالمللی و همکاریهای مشترک فرامرزی نشان میدهد که انزوای جغرافیایی دانشگاهی و محدودیتهای سیاسی یا اقتصادی، مانع از تبدیل شدن توانمندیهای داخلی به یک برند معتبر جهانی شده است.
بررسی دانشگاههای جامعی نظیر دانشگاه تهران و دانشگاه شیراز نشاندهنده یک توازن نسبی در تمامی شاخصهاست. دانشگاه تهران با امتیاز ۷۸.۳ در کیفیت پژوهش و ۴۳.۲ در فضای آموزشی، اگرچه در زمره برترینهاست، اما رقابت فشرده با دانشگاههای شرق آسیا (نظیر چین و کره جنوبی) باعث شده تا رتبههای عددی در فضای پژوهشی (رتبه ۱۳۶) با جایگاه آرمانی فاصله داشته باشد. دادهها گویای این واقعیت است که برای ارتقای جایگاه کلی، این دانشگاهها باید علاوه بر حفظ توان پژوهشی، بر بهبود محیط پژوهشی و افزایش درآمدهای اختصاصی از مسیر قراردادهای پژوهشی تمرکز بیشتری داشته باشند.
افزون بر این، علیرغم افزایش شمار دانشگاههای ایرانی در رتبهبندی، مقایسه رتبههای سال ۲۰۲۶ با ۲۰۲۵ نشاندهنده یک افت نسبی در جایگاه عددی برترین دانشگاههای کشور است. دانشگاه صنعتی شریف از رتبه ۶۹ به ۷۶، صنعتی امیرکبیر از ۷۰ به ۷۹، علم و صنعت ایران از ۷۷ به ۸۷، و دانشگاه تهران با افتی محسوس از رتبه ۹۷ به ۱۲۰ رسیدهاند. این جابجاییها لزوماً به معنای کاهش کیفیت داخلی نیست، بلکه نشاندهنده سرعت بسیار بالای رشد دانشگاههای رقیب در شرق و جنوب شرق آسیا و همچنین سختگیرانهتر شدن شاخصهای کیفی پژوهش و نفوذ علمی در روششناسی جدید است که لزوم بازنگری در سیاستهای حمایتی از دانشگاههای تراز اول را گوشزد میکند.
در مقابل روند نزولی دانشگاههای صنعتی و جامع، برخی دانشگاههای علوم پزشکی موفق به بهبود چشمگیر جایگاه خود شدهاند. دانشگاه علوم پزشکی شیراز و علوم پزشکی اصفهان که در سال ۲۰۲۵ در بازه ۲۵۱–۳۰۰ قرار داشتند، در سال ۲۰۲۶ با جهشی قابل توجه به رتبههای ۱۹۱ و ۱۹۵ صعود کرده و به جمع ۲۰۰ دانشگاه برتر آسیا پیوستهاند. این موفقیت میتواند ناشی از تمرکز بالا بر شاخصهای کمیت و کیفیت پژوهش باشد که توانستهاند بر خلاف جریان کلی، مسیر صعودی را طی کنند.
رتبهبندی ۲۰۲۶ شاهد نوسان شدیدی در برخی مؤسسهها است؛ به عنوان مثال، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل و دانشگاه علوم پزشکی بقیهالله افت قابل توجهی را تجربه کردهاند. از سوی دیگر، ورود قدرتمند دانشگاههایی نظیر تربیت مدرس (رتبه ۱۶۲) و جندیشاپور اهواز (رتبه ۳۰۱–۳۵۰) که در سال گذشته در فهرست حضور نداشتند، نشاندهنده پویایی در نظام جمعآوری دادهها و تلاش مؤسسههای جدید برای انطباق با استانداردهای تایمز است.
تحلیل دادهها نشان میدهد که بخش بزرگی از دانشگاههای ایران (حدود ۳۰ دانشگاه) در بازه رتبههای ۵۰۱ تا ۸۰۰ تثبیت شده یا با افت رتبه به این بازه سقوط کردهاند (مانند دانشگاه خوارزمی و رازی). این تجمع در ردههای انتهایی جدول، هشداری برای سیاستگذاران است؛ چرا که نشان میدهد بسیاری از دانشگاههای کشور تنها موفق به کسب حداقلهای لازم برای ورود به رتبهبندی شدهاند اما در رقابت کیفی برای صعود به ردههای بالاتر، به دلیل محدودیت در بودجههای پژوهشی و عدم توسعه دیپلماسی علمی، دچار نوعی در جازدن یا عقبگرد نسبی شدهاند. در جدول چهار مقایسة رتبۀ مؤسسههای ایرانی در ویرایشهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نظام رتبهبندی دانشگاههای آسیایی «مؤسسۀ آموزش عالی تایمز» گزارش شده است.
جدول ۴. مقایسة رتبۀ مؤسسههای ایرانی در ویرایشهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نظام رتبهبندی دانشگاههای آسیایی «مؤسسۀ آموزش عالی تایمز»
رتبة آسیایی در ویرایش ۲۰۲۵
رتبة آسیایی در ویرایش ۲۰۲۶
۶۹
۱۲۱
۱۱۵
۱۵۴
۱۶۰
۱۷۹
۱۶۴
۱۹۷
۶۰۱+
تحلیل آماری بروندادهای علمی ایران در پایگاه اسکوپوس، فرضیه کاهش سرعت رشد و حتی ثبات نسبی در انتشارات علمی را تأیید میکند که میتواند زنگ خطری برای جایگاه بینالمللی دانشگاهها در سالهای آتی باشد. همانطور که در نمودار سه مشاهده میشود، شمار انتشارات علمی کشور (شامل مقالة نشریه، مقاله همایش، کتاب، و فصل کتاب) پس از یک دوره رشد مستمر و خیرهکننده از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۱، در سالهای اخیر دچار نوعی ایستایی شده است؛ به طوری که رکورد ۷۸,۳۱۹ اثر در سال ۲۰۲۲، در سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ تکرار نشده و ارقام در محدوده ۷۴ تا ۷۵ هزار باقی ماندهاند. با توجه به اینکه شاخص «بهرهوری پژوهشی» در روششناسی تایمز بر اساس شمار انتشارات به نسبت شمار اعضای هیئت علمی سنجیده میشود و از سوی دیگر، کشورهای رقیب در آسیا به شدت در حال افزایش حجم انتشارات علمی خود هستند، این وقفه در رشد کمی میتواند به شکل مستقیم بر امتیاز فضای پژوهشی و به شکل غیرمستقیم بر امتیاز کیفیت پژوهش در دانشگاههای ایران اثر منفی گذاشته و روند نزول رتبهها را در دورههای بعدی تشدید کند.
نمودار ۳. روند سالانۀ شمار انتشارات ایران در پایگاه «اسکوپوس»
بر پایه گزارش ۲۰۲۶ میلادی «تایمز»، ایران با داشتن ۹۰ دانشگاه، از نظر شمار نمایندگان، پنجمین کشور بزرگ در این رتبهبندی است، که نشاندهنده گستردگی حضور دانشگاهی ایران در سطح قاره است، هرچند برای ورود به جمع ۵۰ دانشگاه برتر، رقابت با قدرتهای اقتصادی شرق آسیا بسیار فشرده به نظر میرسد. هند با ۱۲۸ مؤسسة آموزش عالی در این نظام رتبهبندی در جایگاه نخست آسیا از دیدگاه شمار مؤسسههای برتر جای گرفته است. در جدول پنج، شمار مؤسسههای کشورهای آسیایی به همراه نام و رتبة برترین مؤسسة آنها در ویرایش ۲۰۲۶ نظام رتبهبندی دانشگاههای آسیایی «مؤسسۀ آموزش عالی تایمز» گزارش آمده است.
جدول ۵. شمار دانشگاههای کشورهای آسیا در ویرایشهای ۲۰۲۶ نظام رتبهبندی دانشگاههای آسیایی «مؤسسۀ آموزش عالی تایمز»
کشور/منطقه
برترین دانشگاه
رتبة برترین دانشگاه
شمار دانشگاههای برتر
هند
مؤسسه علم هند
۱۲۸
ژاپن
دانشگاه توکیو
ترکیه
دانشگاه کوچ
۷۳
چین
دانشگاه تسینگهوا
ایران
۹۰
پاکستان
دانشگاه قائد اعظم
۱۴۸
۴۸
تایوان
دانشگاه ملی تایوان
۲۶
۴۷
کره جنوبی
دانشگاه ملی سئول
۴۱
اندونزی
دانشگاه اندونزی
۳۵
عربستان سعودی
دانشگاه نفت و مواد معدنی ملک فهد
۳۲
مالزی
دانشگاه تکنولوژی پتروناس
۲۷
عراق
دانشگاه تکنولوژی عراق؛ دانشگاه بینالمللی تیشک
تایلند
دانشگاه چولالانگکورن
۱۳۴
بنگلادش
دانشگاه مهندسی و فناوری بنگلادش؛ دانشگاه داکا
۱۹
اردن
دانشگاه الاهلیه عمان
۱۳۲
ویتنام
دانشگاه یو. ای. اچ.
هنگکنگ
دانشگاه هنگکنگ
اسرائیل
دانشگاه تلآویو
۵۲
امارات متحده عربی
دانشگاه امارات متحده عربی
۵۵
فیلیپین
دانشگاه آتنیو د مانیلا
سریلانکا
دانشگاه کلمبو
قزاقستان
دانشگاه نظربایف
لبنان
دانشگاه آمریکایی لبنان
۹۴
ازبکستان
مؤسسه آبیاری و مکانیزاسیون کشاورزی تاشکند
ماکائو
دانشگاه ماکائو
۲۸
عمان
دانشگاه سلطان قابوس
بحرین
دانشگاه خلیج
برونئی
دانشگاه برونئی دارالسلام
کویت
دانشگاه آمریکایی خاورمیانه
فلسطین
دانشگاه ملی النجاح
سنگاپور
دانشگاه ملی سنگاپور
مغولستان
دانشگاه ملی مغولستان
نپال
دانشگاه تریبهوان
قطر
دانشگاه قطر
سوریه
دانشگاه دمشق
یمن
دانشگاه تعز
نتایج رتبهبندی سال ۲۰۲۶ نشاندهنده تثبیت جایگاه چین در صدر جدول آموزش عالی آسیا است. دانشگاه «تسینگهوا» بار دیگر جایگاه نخست آسیا را به دست آورده و دانشگاه «پکن» در رتبه دوم باقی مانده است. در مجموع، چین پنج دانشگاه در میان ۱۰ دانشگاه برتر و ۲۰ دانشگاه در میان ۵۰ دانشگاه برتر آسیا دارد که نشاندهنده سرمایهگذاری راهبردی و پایدار این کشور در حوزههای علمی و پژوهشی است. در همین حال، سنگاپور با حضور دانشگاه ملی «سنگاپور» (رتبه ۳) و دانشگاه صنعتی «نانیانگ» (رتبه مشترک ۴) جایگاه خود را حفظ کرده است.
نکته قابل توجه در ویرایش ۲۰۲۶، تغییر در موازنه قدرت شرق آسیاست. در حالی که دانشگاه توکیو به رتبه چهارم صعود کرده، بسیاری از دانشگاههای ژاپن و کره جنوبی با وجود بهبود امتیاز کلی، در رتبهبندی سقوط کردهاند؛ پدیدهای که میتوان آن را «عقبماندگی نسبی» در برابر سرعت رشد خیرهکننده چین و سایر رقبا توصیف کرد. این کاهش رتبه عمدتاً در شاخصهای «محیط پژوهشی»، «کیفیت پژوهش» و «ارتباط با صنعت» مشاهده شده است؛ جایی که سیستم گسترده دانشگاهی چین با بودجههای کلان و جذب نخبگان بینالمللی، فضای رقابت را تنگتر کرده است. همچنین، مالزی به عنوان یکی از نوپدیدهای این ویرایش، با دانشگاه تکنولوژی «پتروناس» (رتبه ۳۵) و ارتقای چندین مؤسسه دیگر به جمع ۱۰۰ دانشگاه برتر، خود را به عنوان قطب جدید آموزش عالی در منطقه معرفی کرده است.
بر پایۀ ویرایش ۲۰۲۶ میلادی نظام رتبهبندی دانشگاههای آسیایی «مؤسسۀ آموزش عالی تایمز»، «Tsinghua University» پیشگام است و «Peking University»، «National University of Singapore»، «Nanyang Technological University, Singapore»، «The University of Tokyo»، «University of Hong Kong»، «Fudan University»، «Zhejiang University»، «Shanghai Jiao Tong University»، و «Chinese University of Hong Kong» در جایگاه دوم تا دهم هستند.
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) با ساخت و بروزرسانی ابزارهایی حرفهای برای ارزیابی و سنجش علم، فناوری، و نوآوری کشور میکوشد تا در زمینههای در پیوند با مأموریتهایش به سیاستگذاران برای برنامهریزیهای درست و کارآمد یاری رساند. این گزارش نیز از انتشارات سامانة جایگاه علم، فناوری، و نوآوری ایران در جهان (نما) است که به پایش و گزارشِ پیرامونِ ۹۰ شاخص گوناگون از ۵۵ نهاد جهانی در حوزههای علم، فناوری، و نوآوری میپردازد و در نشانی NEMA.IRANDOC.AC.IR در دسترس همگان است.
معاون بورس و امور دانشجویان خارج سازمان امور دانشجویان از اعزام دانشجویان دکتری به فرصت های تحقیقاتی خبر داد و گفت: علیرغم مشکلات ارزی تلاش می کنیم فرصت مطالعاتی دانشجویان برقرار باشد.
محققان دریافتهاند قلب انسان قادر به احیای تولید سلولهای ماهیچه پس از حمله قلبی است.
معاون علمی رئیسجمهور از طراحی یک بسته چندمرحلهای برای بازگرداندن واحدهای تخریبشده ناشی از جنگ استان اصفهان به چرخه تولید خبر داد.
معاون آموزشی دانشگاه پیام نور گفت: با وجود چالشهای مربوط به کندی اینترنت، کلاسها با اختلالات مقطعی ادامه یافته و تعطیلی رخ نداده است.
Δ