استفاده از پنل‌های خورشیدی برای کاهش تبخیر مخازن سدهای ایران

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، بهزاد قیاسی پژوهشگر پسادکتری با راهنمایی هادی رمضانی اعتدالی در دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، پژوهشی را با عنوان «بررسی پتانسیل فنی، اقتصادی و زیست‌محیطی استفاده از پنل‌های انرژی خورشیدی جهت کاهش تبخیر و تولید انرژی در مخازن سدهای ایران» با حمایت بنیاد ملی علم ایران به انجام رسانده است.

قیاسی درباره این طرح توضیح داد: در کشوری مانند ایران که با کمبود آب و نیاز فزاینده به انرژی روبروست، یافتن راه‌حل‌هایی که همزمان به حفظ منابع آب و تولید انرژی پاک کمک کنند، ضروری است. این تحقیق به بررسی یک راه‌حل نوین و دوستدار محیط‌زیست پرداخته است: نصب پنل‌های خورشیدی شناور بر روی مخازن سدها.

وی در تشریح مشکل اصلی این حوزه افزود: ایران در منطقه‌ای خشک و نیمه‌خشک قرار دارد و تبخیر سالانه از سدهای کشور بسیار بالا است. در سال ۱۳۹۸، حدود ۲.۲ میلیارد متر مکعب آب (بیش از حجم مخزن بزرگ سد سفیدرود) تنها از طریق تبخیر از دست رفته است. همچنین، کشور به انرژی بیشتری نیاز دارد، اما نیروگاه‌های فعلی که اغلب از سوخت فسیلی استفاده می‌کنند، علاوه بر آلودگی هوا، مصرف‌کننده‌ بزرگ آب نیز هستند.

راه‌حل پیشنهادی قیاسی در این پژوهش، نیروگاه شناور خورشیدی است. ‌ایده اصلی این است که روی بخشی از سطح آب مخازن سدها، پنل‌های خورشیدی شناور نصب شود. این پنل‌ها دو کار مهم انجام می‌دهند: تولید برق پاک از انرژی رایگان خورشید و کاهش تبخیر آب با ایجاد سایه بر روی سطح مخزن.

این پژوهشگر درباره دستاوردهای شگفت‌انگیز تحقیق خود گفت: بررسی پتانسیل سدهای اصلی کشور نشان می‌دهد که حتی با استفاده از بخش بسیار کوچکی از مساحت این مخازن، دستاوردهای بزرگی قابل دستیابی است.

وی ادامه داد: با جایگزینی این برق پاک به جای برق نیروگاه‌های فسیلی، از انتشار هزاران تن آلاینده‌های خطرناک مانند گازهای گلخانه‌ای (دی‌اکسیدکربن)، دی‌اکسیدگوگرد و اکسیدهای نیتروژن جلوگیری می‌شود. همچنین، مصرف آب در بخش تولید برق به صفر می‌رسد و حتی ذخیره‌سازی آب اتفاق می‌افتد.

این محقق و پژوهشگر با اشاره به صرفه اقتصادی گفت: با پیشرفت فناوری و تولید داخلی، هزینه احداث این نیروگاه‌ها قابل رقابت با نیروگاه‌های سنتی خواهد بود. این سیستم علاوه بر درآمدزایی از فروش برق، در بلندمدت با صرفه‌جویی در آب و کاهش هزینه‌های سلامت و محیط‌زیست، به صرفه‌تر نیز هست.

وی با اشاره به استفاده بهینه از منابع گفت: این طرح از زمین‌های جدید استفاده نمی‌کند (از سطح آب موجود بهره می‌برد)، نگهداری از آن در حریم سدها آسان‌تر است و بازدهی پنل‌ها به‌دلیل خنک‌شدن با آب افزایش می‌یابد.

قیاسی در جمع‌بندی و چشم‌انداز این پژوهش بیان کرد: این تحقیق نشان می‌دهد که فناوری پنل‌های خورشیدی شناور بر روی سدها، راه‌حلی عملی و برد-برد برای ایران است. این فناوری می‌تواند همزمان به تأمین انرژی پاک و امن، حفاظت از منابع استراتژیک آب، کاهش آلودگی هوا و حفظ سلامت مردم و ایجاد فرصت‌های سرمایه‌گذاری جدید کمک کند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: نتایج این مطالعه می‌تواند نقشه راهی برای وزارت نیرو، سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران باشد تا با برنامه‌ریزی و اجرای پروژه‌های پایلوت، از این فرصت بزرگ ملی بهره‌برداری کرده و گامی بلند در جهت آبادانی و توسعه پایدار کشور بردارند.